FRANCIS TİPİ HİDROLİK TÜRBİNLERDE KAVİTASYONUN ETKİSİ

Abstract

Kavitasyon olayına su türbinlerinde, santrifüj pompalarda, gemi pervanelerinde, boru donanımlarındaki vana ve dirseklerde ve tekniğin daha bir çok sahasında da rastlamak mümkündür.Kavitasyonla çalışan herhangi bir türbinin veriminde bir miktar düşme olur. Ancak, kavitasyon olayının önemi; kavitasyonla çalışan bir türbinin yalnız veriminin düşmesinden değil, kavitasyon olayı tahribatına maruz kalan malzemenin çok süratli bir şekilde yıpranarak süngerleşmesinden ve parçalanmasından ileri gelmektedir. Su türbinlerinin konstrüksiyonlarında dikkat edilecek başlıca noktalardan biri, herhangi bir işletme durumunda su türbininin kavitasyon sınırı içine düşmemesi için gerekli bütün tedbirleri almaktır.Francis tipi hidrolik türbinlerde meydana gelen kavitasyon olayı Türkiye'de başta Sarıyar, Gökçekaya, Karakaya, Keban Hidroelektrik santralleri (HES) olmak üzere birçok santralde görülmektedir. Bu çalışmada Fırat Havzasında bulunan Karakaya ve Keban HES'lerde meydana gelen yoğun kavitasyon olayı ayrıntılı olarak incelenmekte, Atatürk HES türbinlerinin kavitasyonsuzluk durumu irdelenmekte ve 20-30 senelik hidroelektrik santrallerde, kavitasyon olayını azaltabilmek ve türbinlerden çok daha iyi verim almak için yapılması gerekenler anlatılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Hidrolik türbin, kavitasyon, türbin verimliliği, Francis türbin

Possible to meet in water turbines, centrifuge pumps, ship fans, valve and elbow which are on the pipe installation and several technical area else to cavitation.A quantity decline happens in efficiency of any turbine which has been working with cavitation. However, it is not only the reason that why cavitation is important, if equipment is being exposed to cavitation?s damage, the equipment will be calcify and fragmented quickly because of the cavitation. One of the chief point is in the water turbine?s constrictions, in any working position, take measures for not being under of the cavitation?s limit of water turbines.The cavitation problem in Francis turbines is seen in many power plants in Turkey, especially at Sarıyar, Gökçekaya, Karakaya, and Keban Hydro-electric Power Plants (HEPPs). With this study intensive cavitation problem at Karakaya and Keban HEPPs on River Euphrates and Atatürk HEPP with no cavitation is investigated and the actions in order to reduce the cavitations in old power plants and to maximize the turbine efficiency are evaluated.Key words: Hydraulic turbine, cavitation, turbine efficiency, Francis turbine