HAZAR GÖLÜ (ELAZIĞ) ÇÖKELLERİNİN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ

Abstract

Bu çalışmada, Hazar Gölü çökellerinin mühendislik özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla yüksek çözünürlüklü sığ-sismik verilerden belirlenen noktalardan karot örnekleri alınmıştır. Jeomekanik deneyler Jeoloji Mühendisliği Bölümü Laboratuarı?nda gerçekleştirilmiştir. Derlenen örneklerin birim hacim ağırlık, su içeriği, porozite, boşluk oranı, özgül ağırlık, kohezyon ve içsel sürtünme açıları belirlenmiştir. Laboratuvar sonuçlarına göre, örneklerin zemin sınıfı Yüksek Plastisiteli Silt (MH) ve Non-Plastik Silttir. Yüksek Plastisiteli Siltlerin ortalama doygun birim hacim ağırlığı 1,4 gr/cm3, kuru birim hacim ağırlığı 0,63 gr/cm3, su içeriği % 129,84, boşluk oranı % 324,90, porozitesi % 75,06, özgül ağırlığı ise 2,56?dır. Non-Plastik Siltlerin ortalama doygun birim hacim ağırlığı 1,84 gr/cm3, kuru birim hacim ağırlığı 1,39 gr/cm3, su içeriği % 33,72, boşluk oranı % 100,28, porozitesi % 49,65 ve özgül ağırlığı ise 2,75?dir. Yüksek Plastisiteli Siltlerin kohezyonu 0,015 - 0,26 kg/cm2 arasında değişirken, Non-Plastik Siltlerin kohezyonu 0,027 - 0,16 kg/cm2 arasında değişiklik göstermektedir. Ortalama içsel sürtünme açısı değerleri Yüksek Plastisiteli Siltlerde 3,63o, Non-Plastik Siltlerde ise 14,5o?dir. Her iki zemin türünde birim hacim ağırlık değerleri derinlikle artarken, porozite ve boşluk oranı değerleri ise azalmaktadır. Bu değişimin nedeni örneklemenin yapıldığı derinlikteki suyun hidrostatik basıncı ve zemin kalınlığıdır. Sismik profilerden Hazar Gölü?nün kuzey yamaçlarında su altı kitle hareketleri belirlenmiştir. Bu hareketler Slump tipi hareketler olarak sınıflanabilir ve Holosen boyunca göl tabanında meydana gelmiştir. Ancak, bu hareketlerin oluşum mekanizmasını belirleyebilmek için detaylı çalışmaların ve sayısal modelleme çalışmalarının yapılması gereklidir. Anahtar Kelimeler: Hazar Gölü, mühendislik özelliği, su altı heyelanlarıIn this study, engineering properties of sediments of Hazar Lake were investigated. For this purpose, a plenty of sediment cores were collected that are located on the studied high-resolution seismic profiles. Geomechanical tests were carried out in Laboratory in Geology Engineering Department. Unit weight, water content, porosity, void ratio, specific gravity, liqiud limit, plastic limit, cohesion and internal friction angle of collected samples were determined. According to results of laboratory tests, soil categories of samples are High Plasticity Silt (MH) and Non-Plastic Silt. The average saturated unit weight of High Plasticity Silts is 1,4 gr/cm3, dry unit weight is 0,63 gr/cm3, water content is 129,84 %, void ratio is 324,90 %, porosity is 75,06 % and specific gravity is 2,56. The average saturated unit weight of Non-Plastic Silts is 1,84 gr/cm3, dry unit weight is 1,39 gr/cm3, water content is 33,72 %, void ratio is 100,28 %, porosity is 49,65 % and spesific gravity is 2,75. Cohesion values of Non-Plastic Silts vary 0,027 - 0,16 kg/cm2, while cohesion values of High Plasticity Silts vary between 0,015-0,26 kg/cm2. Value of the average internal friction angles of High Plasticity Silts is 3,63o, the average internal friction angles of Non-Plastic is 14,5o. Unit weigth values of both soil categories increase, while porosity and void ratio values decrease with depth. Reasons for these changes are hydrostatic pressure at sampling depth and thickness of the soil. Submarine landslides were determined by seismic profiles in north shelf of Hazar Lake. The landslides can be categorized as slump, that were re-occupied on the lake floor during Holocene. However, detailed studies and numerical modeling studies are required in order to determine the mechanism of these landslides. Key Words: Hazar lake, Property of engineering, submarine landslides