BAZI SCUTELLARIA L. (LAMIACEAE) TÜRLERİNİN MORFOLOJİK, ANATOMİK, PALİNOLOJİK VE KİMYASAL YÖNDEN (UÇUCU YAĞ) ARAŞTIRILMASI

Abstract

Bu çalışmada, Elazığ ve çevresinde doğal olarak yetişen Scutellaria orientalis L., S. bicolor Hochst; J.A. Lorent ve S. sintenisii Hausskn. Ex Bornm. türlerinin farklı lokalitelerden toplanan örneklerinin morfolojik, anatomik ve palinolojik özellikleri incelenmiştir. Ayrıca toprak üstü kısımlarının uçucu yağlarının kimyasal bileşimleri analiz edilmiş ve kemotaksonomik yönden değerlendirilmiştir. Taksonların morfolojik ve anatomik karakterleri ışık mikroskobu yardımıyla, polen özellikleri ise hem ışık mikroskobu hem de taramalı elektron mikroskobu (SEM) yardımıyla belirlenmiştir. Türlerin polenleri izopolar olup her üç türün de polen tipi trikolpat, mezokolpium ornemantasyonu biretikülat ve apokolpium ornemantasyonu perforat olarak tespit edilmiştir. Bitkilerden su distilasyonu ile elde edilen uçucu yağlar GC ve GC-MS sistemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda uçucu yağ veriminin 100 gr. kuru örnekte 0.1-0.3 ml. arasında olduğu saptanmıştır. Uçucu yağların kalitatif ve kantitatif kompozisyonu %97.7 ile %98.3 oranında tanımlanmıştır. İncelenen Scutellaria taksonlarında ana bileşenler; germakren D, bisiklogermakren, spatulenol, ?-kadinol, ß-karyofilen, ?-humulen, karyofilen oksit, karvakrol, ?-kadinen, p-simen, timol ve linalool-L olarak tespit edilmiştir. Türlere ait morfolojik, anatomik ve palinolojik özellikler cins içi taksonomik ilişkiler bakımından değerlendirilmiş ve tartışılmıştır.In this study, the morphological, anatomical and palynological features of the Scutellaria orientalis L., S. bicolor Hochst; J.A. Lorent and S. sintenisii Hausskn. Ex Bornm. specimens naturally grown, were collected and investigated from the different locality in Elazığ and vicinity. The chemical composition of the essential oil of the aerial parts of the plants were analysed and evaluated in view of chemotaxonomy. The morphological and anatomical features were determined by light microscope and palynological features were determined both light microscope and Scanning Electron Microscope (SEM). The pollens of the species studied were determined as isopolar and each three species pollen type were tricoplate, mesocolpium ornemantations were bireticulate and apocolpium ornemantation were determined as perforate. The essential oils obtained by hydro-distillation from the plants were analyzed by GC and GC-MS systems The essential oil yield were determined as between 0.1-0.3 ml in 100 gr dry sample. The qualitative and quantitative composition of the essential oils were defined in 97.7% - 98.3% ranges. The major constituents in Scutellaria taxa were determined as: germacrene D, bicyclogermacrene, spathulenol, ?-cadinol, ß-caryophyllene, ?-humulene, caryophyllene oxide, carvacrol, ?-cadinene, p-cymen, thymol ve linalool-L. The morphological, anatomical and palynological features of the species were evaluated and discussed in view of infrageneric relationships.