YÜKSEK ÇEVRE SICAKLIĞINDA YETİŞTİRİLEN YUMURTA TAVUKLARINDA RASYONA VİTAMİN E VE SELENYUM İLAVESİNİN VERİM, KAN VİTAMİN E, VİTAMİN A DÜZEYLERİ VE HAM BESİN MADDELERİNİN SİNDİRİLME DERECESİ ÜZERİNE ETKİLERİ

Abstract

Bu araştırmada, yüksek çevre sıcaklığında (32±3.96 °C) yetiştirilen yumurta tavuklarında rasyona vitamin E ve selenyum ilavesinin verim, ham besin maddelerinin sindirilme derecesi, serum Ca, P, vitamin E ve A düzeyleri üzerine etkisi incelenmiştir. Araştırmada 18 haftalık yaşta, her grupta 30 adet olmak üzere toplam 120 adet Hyline yumurtacı yarka kullanılmıştır. Bazal rasyona vitamin E ve selenyum ilave edilmeyen grup Kontrol grubunu, vitamin E (dl-a-tokoferol asetat; 250 mg/kg) ilave edilen grup Vit E grubunu, selenyum (Na2Se03; 0.2 mg/kg) ilave edilen grup Se grubunu ve vitamin E+selenyum (250 mg/kg+0.2 mg/kg) ilave edilen grup Vit E+Se grubunu oluşturmuştur. Gruplarda en yüksek yem tüketimi, Vit E+Se grubunda saptanmıştır (PO.001). Yem tüketimi kontrol, Vit E, Se ve Vit E+Se grupları için sırasıyla 103, 109, 106 ve 112 g, ortalama yemden yararlanma oranı 2.07, 2.21, 2.10 ve 2.22 ve ortalama su tüketimi ise 447, 439, 420 ve 423 ml/gün olarak tespit edilmiştir. Deneme gruplarında ortalama canlı ağırlık değişimi kontrol, Vit E, Se ve Vİt E+Se grupları için sırası ile 1658, 1698, 1664 ve 1716 g olarak belirlenmiştir (P <0.05). Kontrol, Vit E, Se ve Vit E+Se gruplarında ortalama yumurta verimleri %68.6, %76.7, %74.2 ve %80.9 olarak tespit edilmiş ve kontrol ile diğer gruplar arasındaki fark önemli bulunmuştur (PO.Û01). Vitamin E ve selenyum ilavesi ile yumurta ağırlığı, yumurta kabuk kalınlığı, kabuk ağırlığı, özgül ağırlığı, haugh birimi, san indeksi ve şekil indeksi artmıştır (P <0.05). Kuru madde, organik madde, ham protein ve ham yağın sindirilme derecesi rasyona vitamin E ve selenyum ilavesi ile yükselmiştir (P <0.001).Gruplardaki ortalama serum Ca konsantrasyonu kontrol, Vit E, Se ve Vit E+Se grupları için sırasıyla 29.07, 31.78, 30.98 ve 34.02 mg/dl, serum P konsantrasyonu ise 6.38, 8.13, 7.62 ve 8.87 mg/dl olarak belirlenmiştir. Serum Ca ve P açısından gruplar arasındaki fark önemli bulunmuştur (P <0.05). Gruplardaki ortalama serum vitamin E düzeyi kontrol, Vit E, Se ve Vit E+Se grupları için sırsıyla 5.82, 7.32, 6.36 ve 10.50 mg/dl, serum vitamin A düzeyi ise 0.34, 0.38, 0.35 ve 0.40 mg/dl olarak belirlenmiştir. Serum vitamin E ve A düzeyi açısından gruplar arasında önemli bir fark bulunmuştur (P <0.001). Anahtar Kelimeler: Sıcaklık stresi, yumurta üretimi, selenyum, vitamin E, tavuk.This experiment was conducted to determine the effects of dietary supplemental selenium on the yield, digestibility of nutrients, concentrations seram calcium, phosphorus, vitmin E and vitamin A in laying hens reared under high environmental temperature. One hundred and twenty laying hen (Hyline 18 wk old) were divided into 4 groups, 30 hens per group. The laying hens were fed the basal diet (Control group) or the basal diet supplemented with either 250 mg of dl-a-tokoferol asetat/kg of diet (Vit E group), 0.2 mg of Na2Se03/kg of diet (Se group) or 250 mg of dl-a-tokoferol asetat/kg of diet plus 0.2 mg of Na2Se03/kg of diet (Vit E+Se group). The highest feed intake was found in Vit E+Se group (P <0.001). Average daily feed were 103, 109, 106 and 112 g/day intake in control, Vit E, Se and Vit E+Se groups, respectively. Average feed efficiency were 2.07, 2.21, 2.10 and 2.22 in the same groups and water intake were 447, 439, 420 and 423 ml/day in groups, respectively. Average live weight change were 1658, 1698, 1664 and 1716 g in control, Vit E, Se and Vit E+Se groups, respectively. Average percentage hen-day egg productions were 68.6%, 76.7%, 74.2% and 80.9% in control, Vit E, Se and Vit E+Se groups, respectively. The different between groups was found significant (P <0.001). Egg quality in terms of egg weight, egg shell thickness, egg shell weight, egg specific gravity, haugh unit, egg formation were increased by dietary vitamin E and selenium supplementation. Digestibility of dry matter, organic matter, crude protein and ether extract increased with vitamin E and selenium supplementation (P <0.001). Average serum calcium and phosphorus concentration in the control, Vit E, Se and VitE+Se groups were 29.07, 31.78, 30.98 ve 34.02 mg/dl; 6.38, 8.13, 7.62 and 8.87 mg/dl, respectively (P <0.05). Key Words: Heat stress, egg production, selenium, vitamin E, hen.