YAŞLANDIRMA ZAMANININ CU-BAZLI ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARDA TERMAL VE YAPISAL ÖZELLİKLERE ETKİSİ

Abstract

Bu çalışmada üretilen Cu-Al-Ni-Mn, alaşımı ergitme yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Alaşımın yapıları ve faz dönüşümleri tayin edilmiştir. Bu incelemede; EDX analizi, X-ışınları difraktogramı, diferansiyel termal analiz (DTA), diferansiyel tarama kalorimetresi (DSC), kullanılmıştır. Alaşımlar yaşlandırılmadan (homojen) ve 1 saat, 2 saat, 3 saat, 4 saat, 5 saat, 6 saat yaşlandırılarak X-ışını ölçümleri, diferansiyel termal analiz ölçümleri, diferansiyel tarama kalorimetresi ölçümleri alınmıştır. X- ışını ölçümleri sonucunda alaşımların sahip olduğu yapılar ve yansıma veren (hkl) düzlemleri belirlenmiştir. Diferansiyel termal analiz ölçümleri sonucunda yüksek sıcaklık bölgesinde ve düşük sıcaklık bölgesinde alaşımların yapısında meydana gelen düzenli-düzensiz faz geçişleri belirlenmiştir. Diferansiyel taramalı kalorimetri ölçümleri ile karakteristik dönüşüm sıcaklıkları, austenit ve martensit başlama ve bitiş sıcaklıkları ve entalpi değerleri belirlenmiştir. Devamında entropi ve denge sıcaklıkları hesaplanmıştır. Bu prosedür homojen numune ve yaşlandırılmış numunelerin tamamına uygulanmıştır. Deneysel sonuçlarda yaşlandırma işlemi uygulanmış numunede austenit ve martensit başlama ve bitiş sıcaklıkları, entropi ve entalpi değerlerinin de değiştiği X- ışınları ölçümünde atomların kaymalarından dolayı yansıma veren düzlemlerin de değiştiği gözlemlenmiştir. Anahtar kelimeler: Şekil hafızalı alaşımlar, Termal yaşlandırma.

SUMMARY THE EFFECTS OF AGEING PERIOD ON THERMAL AND STRUCTURAL PROPERTIES OF CU-BASED SHAPE MEMORY ALLOYS In this work, Cu-Al-Ni-Mn alloy was produced by melting. The structure and phase transformations of the alloy was determined. The investigations were made according to; EDX analysis, X-Ray diffraction analysis, Differential thermal analysis (TG/DTA) and Differential scanning calorimetry (DSC ) analysis. As a result of the X-ray measurements the structure and the (hkl) planes of the sample was determined.The order-disorder phase transitions present at high temperature were determined by TG/DTA measurements. The characteristic transformation temperatures were investigated by DSC measurents and also austenit and martensit start and finish temperatures and enthalpy values of the sample was determined and then and entropy and equilibrium temperature of the sample was calculated. This procedure was occured for homogenized and aged samples. Keywords: Shape memory alloys,Thermal ageing.