JEAN PAUL SARTRE'IN AHLAK ANLAYIŞI

Abstract

İnsanın olduğu yerde ve sadece insani davranışlar ile anlam kazanan ahlak, insanların farklı yapılarından dolayı çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Genel anlamda ahlak, insanların değer ifade eden davranışları sonucu oluşan iyi ve kötü, doğru ve yanlış gibi değerlendirmelerin yapılabildiği konuları kapsamaktadır. Yüzyıllar boyunca ahlakın ölçütünün ne olduğu tartışılmıştır. Özellikle haz, fayda, erdem ve ödev gibi farklı ölçütlerin dikkate alınmasıyla çeşitli ahlak anlayışları ortaya çıkmıştır. Bunun yanında kimileri ahlak ile dini özdeş saymış, kimileri de ahlakın dinden bağımsız bir biçimde oluştuğuna inanmıştır. Dindarlara göre ahlak, çoğunlukla dini kaynaklara dayanarak dinden çıkmaktadır. Bunun aksini savunan dine karşı cephe alanlar tarafından ise ahlakın insan ürünü olduğu kabul edilmektedir. 20. yüzyılın en önemli filozoflarından biri olan Sartre da ahlakın temeli olarak insanı görmüştür. Onun görüşlerinin arka planında ateist varoluşçuluğunun izlerini görmek mümkündür. Sartre'a göre Tanrı'yı, dolayısıyla dinleri reddeden insan sayesinde ahlaki ilkeler, evrensel niteliğinden sıyrılarak öznel bir kimliğe bürünecektir. İnsan, sahip olduğu özgürlüğü sayesinde kendi ahlaki ilkelerini oluşturacaktır. Anahtar Kelimeler: Varoluşçuluk, Ateizm, Özgürlük, Ahlak, Jean Paul Sartre.

The morals which make sense by means of humanistic behaviours and where human being exists, has been identified in various ways because of humans' different habits. Generally speaking, morals involve concepts which we can make judgements about, like it is good or badi right or wrong and these concepts arise from people's behaviours that mean something to them. It has been discussed that what is morals criterion for centuries. Different moral sentiments have arisen based on especially several crirerions like pleasure, benefit, merit and task. Besides, some assimilates the morals with religion, some believes that the morals have arisen independent from religion. According to religionists, morals have occured from religion based on religious sources. The ones claiming the opposite and siding against religion defend that morals are the products of human beings. Sartre one of the most important philosophers sees the human as the basis of morality. It is possible to see the traces of atheist existantialism on the background of his opinions. According to Sartre, in the virtue of people who deny the God, so religion, morality are going to have subjective impersonation by eluding cosmic qualities. Humanity is going to for its own moral principles through it liberty. Key Words: Existantialism, Atheism, Liberty, Morals, Jean Paul Sartre.