ATATÜRK BARAJ GÖLÜNE DÖKÜLEN KAHTA ÇAYI (ADIYAMAN'NIN SU KALİTE ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Bu çalışmada, Atatürk Baraj Gölü'ne dökülen Kahta Çayı'nın su kalitesini belirlemek amacıyla bazı fiziko-kimyasal özellikleri ile epilitik diyatomeleri Nisan 2012-Mart 2013 tarihleri arasında araştırılmıştır. Kahta Çayı üzerinde kaynaktan mansaba doğru belirlenen beş istasyondan ayda bir kez olmak üzere düzenli olarak su ve epilitik diyatome örnekleri alınmıştır. Fiziko-kimyasal özelliklerden sıcaklık, elektriksel iletkenlik, toplam çözünmüş katı madde, askıda katı madde, bulanıklık, pH, çözünmüş oksijen, toplam sertlik, toplam alkalinite, kalsiyum, magnezyum, klorür, toplam azot, amonyum azotu, nitrit azotu, nitrat azotu, toplam fosfor, reaktif fosfor, silika, sülfat ve kimyasal oksijen ihtiyacı, biyolojik özelliklerden ise epilitona ait tür kompozisyonu ve bollukları her bir istasyon için ayrı ayrı belirlenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda, Kahta Çayı'ı alkali karakterde olup, Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği'nde bildirilen kıta içi su kaynaklarının sınıflarına göre kalite kriterleri dikkate alındığında, belirlenen tüm istasyonlar toplam fosfor ve nitrit değerleri bakımından III. sınıf (kirlenmiş su), diğer parametreler açısından ise I. sınıf (yüksek kaliteli su) su özelliğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Araştırma süresince epilitik diyatomelere ait 26 cinse ait 57 takson tespit edilmiştir. Bu taksonların 3 tanesi sentrik diyatomlere ait bulunurken, 54 takson pennat diyatomeler içerisinde yer almıştır. Genel olarak Achnanthidium minutissimum, Achnanthidium rivulare, Cymbella affinis, Cymbella cymbiformis, Cocconeis placentula var. euglypta ve Gomphonema olivaceum baskın diyatome taksonları olarak belirlenmiştir. Diyatome taksonlarının kullanıldığı Saprobi İndeksi (SI), Trofik Diyatom İndeksi (TDI), Trofi İndeksi (TI), İsviçre Diyatom İndeksi (DI-CH), Genel Diyatom İndeksi (GDI) uygulanarak Kahta Çayı'nın su kalite sınıfları belirlenmiştir. Ortalama SI değerlerine göre tüm istasyonlar I-II. su kalite sınıfında, TDI değerlerine göre II. su kalite sınıfında, TI değerlerine göre II. su kalite sınıfında, DI-CH değerlerine göre III. su kalite sınıfında ve GDI değerlerine göre ise I. ve II. su kalite sınıfında yer almaktadır. Kahta Çayı epilitik diyatome çeşitliliğini belirlemek amacıyla da Margalef (d), Shannon (H') ve Simpson Çeşitlilik indeksleri (D) kullanılmıştır. Her üç indekse göre de ortalama en yüksek çeşitlilik indeksi 3. istasyonda belirlenmiştir.This study was carried out to determine water quality of Kahta Stream discharging into Atatürk Dam Lake by means of some physico-chemical parameters and epilithic diatoms. For this purpose water samples and epilitic diatom specimens were collected monthly from five sites selected from upper part towards to lower part of the stream between April 2012 and March 2013. Temperature, conductivity, total dissolved solids, total suspended solids, turbidity, pH, dissolved oxygen, total hardness, total alkalinity, calcium, magnesium, chloride, total nitrogen, ammonia nitrogen, nitrite nitrogen, nitrate nitrogen, total phosphorus reactive phosphate-phosphorus, dissolved silica, sulfate and chemical oxygen demand and species composition of epilithon and abundance (as biological parameters) were defined seperately. The results of the present study yielded that all five stations were III. Class (polluted water) with regard to total phosphorus and nitrite whilst stream water was found to be I.Class (high quality water) in terms of other parameters according to Surface Water Management Guide-Inland Water Resources Quality Criteria. During the study 57 epilithic diatoms taxa in 26 genus were identified; of all, three taxa were centric whilst 54 taxa belonged to pennate diatoms. Generally Achnanthidium minutissimum, Achnanthidium rivulare, Cymbella affinis, Cymbella cymbiformis, Cocconeis placentula var. euglypta and Gomphonema olivaceum were recorded as dominat diatoms. Saprobi Index (SI), Trophic Diatom Index (TDI), Trophic Index (TI), Swiss Diatom Index (DI-CH) and Generic Diatom Index (GDI) were used in order to determine water quality of Kahta Steram. Data of indices SI, TDI, TI and GDI showed that all stations have I-II. water quality whilst III. Class water quality was found according to DI-CH. Margalef (d), Shannon (H') and Simpson (D) Diversity Indices were employed in order to determine the diatom diversity and all three indices yielded that the highest diversity index was at third station.