SAC MALZEMELERİN BÜKÜLMESİNDE GERİ YAYLANMA DAVRANIŞININ ARAŞTIRILMASI

Abstract

Sac metal malzemeler, otomotiv ve beyaz eşya gibi sektörlerde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu malzemeler bükme kalıplarıyla şekillendirilmektedir. Kalıplardan çıkan ürünün ölçü, biçim ve konum açısından belli toleranslar içerisinde olması gerekmektedir. Bu tolerans değerlerini yakalamada karşılaşılan en önemli problem, geri yaylanma davranışıdır. Bu çalışmada, sac metal malzemelerin şekillendirilmesinde en sık kullanılan yöntemlerden biri olan V kalıpla bükme işleminde meydana gelen geri yaylanma davranışı deneysel ve sayısal olarak araştırılmıştır. Geri yaylanma davranışı, 45x90 mm ebatlarında, 1, 1.5 ve 2 mm kalınlıklarında farklı kalitelerde sac malzemeler (DP800, DP600, DC01, DC04 ve DC05) ve 60, 90 ve 120o'lik kalıp açılarına sahip V bükme kalıpları kullanılarak incelenmiştir. Autoform programı kullanılarak sonlu elemanlar analiz yöntemiyle geri yaylanma davranışı sayısal olarak incelenmiştir. Deneylerden elde edilen sonuçlar ile sayısal analiz sonuçları karşılaştırılmıştır. Ayrıca, lineer olmayan regresyon analiz yöntemiyle geri yaylanma açısı matematiksel olarak modellenmiştir.Sheet metal materials have a wide usage area in automotive and white goods industries. These materials are generally formed by bending dies. The formed product need to be in defined tolerances with respect to measurement, position and form. Springback behavior is the most common problem of ensuring these tolerances. In this study, springback behavior caused by the mostly used method of V die bending in sheet metal forming, is investigated both numerically and experimentally. Springback behavior is investigated by using V bending dies which have 45x90 mm dimensions, 1, 1.5 and 2 mm thickness, different qualities (DP800, DP600, DC01, DC04 and DC05) and 60, 90 and 120o die angles. Numerical study of springback behavior is investigated with finite element method by using Autoform software. Experimental results are compared with numerical results. In addition, the springback angle is mathematically modeled by using nonlinear regression analysis method.