ALEVÎ-BEKTAŞÎ KAYNAKLARINDA YER ALAN FIKHÎ BİLGİLER

Abstract

Alevî-Bektaşîlik, üzerinde çeşitli spekülasyonlar yapılan, ideolojik ve siyasî tartışmaların odağında yer alan bir konudur. Toplumun gündemini bu kadar çok meşgul eden bir düşünce yapısının temel kaynaklarında yer alan ve İslam Hukukuyla ilgili bilgileri, objektif şekilde ve yorumlamalardan kaçınarak ortaya koymak oldukça önemli ve gereklidir. Bu çalışma da, Alevî-Bektaşî geleneğinin temel kaynaklarında yer alan fıkhî bilgi ve görüşleri ilmî bir usulle bir arada toplama amacıyla gerçekleştirilmiştir.Alevî-Bektaşîliğin kaynakları fıkhî açıdan incelendiğinde, bu geleneğin ileri gelenleri ve mensuplarının Ehl-i Sünnet-Hanefî mezhebini benimsedikleri görülmektedir. İbadetlerini bu mezhebin görüşlerine göre eda ettikleri ve muamelat ile ilgili meselelerde de yine bu mezhebe göre hareket ettikleri sonucu ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla İmamiyye mezhebi ile ilgili görüşler, Hacı Bektaş-ı Veli'nin yaşadığı dönem, Bektaşî tarikatının kurulma aşaması ve bu tarikatın ilk dönemleri itibariyle Alevî-Bektaşî geleneği içerisinde mevcut değildir. Binaenaleyh İmamiyye ile ilgili görüşlerin sonraki dönemler itibariyle bu geleneğe girmiş olduğu ve bu mezhebe aidiyet ile ilgili söz konusu söylemlerin sadece sözde kalan ve uygulama alanı bulmayan söylemler olduğu anlaşılmaktadır.

Alevi-Bektashism is a controversial political topic that has various speculations on the ideological and political part of the topic. Since the topic is very controversial, it is very important to collect and serve the historical knowledge, which is related to Islamic law, in an objective way. In this study, Fiqh knowledge and information were collected from main sources of Alevi-Bektashism?s traditions and views.When those sources are examined in terms of fiqh, it can be easily seen that the spiritual leaders of the community has been following the rules and traditions of Hanafi madhab. The worship ceremonies of the community have been Sunna based, as well as transaction. However the early thoughts of Alevi-Bektashi believes did not contain Madhab of Imamiyye traditions and believes. All of the Imamiyye madhab rhetoric were included in the tradition later. Furthermore, it can be said that, although members of Imamiyye Madhab introduce themselves as members of Alevi-Bektashism, this only stays in a theoretical way but not practical.