TATLI SU SÜLÜĞÜ NEPHELOPSİS OBSCURA'NIN BİYOLOJİSİ BAZI KİMYASAL MADDELERLE KONTROLÜ VE ALABALIĞA (ONCORHYNCHUS MYKİSS) OLAN ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Doktora Tezi TATLI SU SULUĞU NEPHELOPSIS ' OBSCURATHV& BİYOLOJİSİ, BÂZI KİMYASAL MADDELERLE KONTROLÜ VE ALABALIĞA ( ONCORHYNCHUS MYKISSS OLAN ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI Nairn SAĞLAM Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Yetiştiriciliği Anabilim Dalı 1997, Sayfa: 118 Bu araştırmada tatlı su sülüğü NephelopsJs obscura'nın doğadaki yoğunluğu, hareket ve davranışları, morfolojik özellikleri, beslenme, büyüme, üreme ve yumurtlama gibi biyolojik özellikleri araştırılarak, Alabalıkla t Oncorhynchus mykiss) olan paraziter ilişkisiyle, N. obscura nın hayat devri saptanmaya çalışıldı. N. obscura'nın kontrol altına alınması amacıyla, laboratuvarda Formalin, Lysol ve Neguvon gibi kimyasal maddelerin 100 ppm, 200 ppm, 300 ppm, 500. ppm, 1000 ppm, 1500 ppm, 2000 ppm, 2500 ppm, 5000 ppm, 10000 ppm, 20000 ppm ve 40000 ppm lik konsantrasyonları banyo şeklinde uygulanmasıyla en uygun kimyasal madde ve konsantrasyonu araştırıldı. N. obscura nın Haziran ve Temmuz aylarında en yüksek (8.86+1.25 adet/ m2 ve 8.86±1.21 adet/m2), Aralıkta (2.37±0.04 adet/m2) ise en düşük yoğunlukta olduğu tespit edildi. Su ortamında balık, Tubifeı ve Gammarus ile beslenebildiği saptandı. Gelişimini laboratuvar koşullarındaII 13 ayda tamamlayıp, kokon vermeye başladığı belirlendi. Bir M obscura nın ortalama 1.89+0.24 (1-4, n=19) kokon bıraktığı ve bir kokonun da ortalama 3.48+0.28 (1-8, n=50) yumurta taşıdığı gözlendi. En ilginci de yumurtlama yapan M obscura da % 93.33-96,67 oranında ölüm görulmesiydi. Yumurtadan çıkan yavruların olgunlaşıncaya kadar ortalama % 33.44+0.86 (+Sx) kayıp verdiği belirlendi. M obscura, alabalığa saldırdığında balıkların gözlerine ve yüzgeçlerine tutunduğu ve bu organları yediği, balığın vücudunda yaptığı yaralar sonucu kanamalar oluşturduğu görüldü. Alabalık havuzlarında hem M obscura nın invazyonlarını. hem de taşıyabileceği parazitleri bulaştırmasını önlemek için; Formalin in 200 ppm'inin 110-170 dakika, 300 ppm'inin 60-110 dakika, 500 ppm'inin 40-45 dakika, 1000 ppm'inin 15 dakika ve 1500 ppm'inin 10 dakika sureyle banyo şeklinde uygulanarak en etkili olduğu tespit edildi. Lysof ün balıkları öldürdüğü halde sülükleri öldürmediği görüldü. Neguvon'un ise M obscura nın hareketini durdurarak tutunma yeteneğini önlediği saptandı. Neguvon uygulanan M obscura 1ar, temiz suya alındıklarında tekrar canlandıkları belirlendi. Kokonlardaki larvaların öldürülmesinde Formalin tamamen başarılı olurken, Lysol kısmen etkili oldu, Neguvon'un ise etkili olmadığı görüldü. ANAHTAR KELİMELER: Tatlı su sülüğü, NepheJopsis obscura Morfoloji, Biyoloji. Paraziter etki, Alabalık, Formalin, Lysol, Neguvon

III SUMMARY PhD Thesis STUDY ON BIOLOGY OF FRESHWATER LEECH, NEPHELOPS IS OBSCURA, EFFECT ON RAINBOW TROUT ( ONCORHYNCHUS MYKISSS AND ITS CONTROL WITH SOME CHEMICALS Nairn SA?LAM Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Aquaculture 1997, Page: 118 In this study, biological characters including feeding, growth, breeding and egg laying, morphological features, movement, behaviour and abundance of freshwater leech, N. obscura were investigated. Life- cycle of N. obscura was determined by parasitic interactions with trout {Oncorhynchus myJr/ss). In order to control N. obscura the most appropriate chemical substance was determined by using 100 ppm, 200 ppm, 300 ppm, 500 ppm, 1000 ppm, 1500 ppm, 2000 ppm, 2500 ppm, 5000 ppm, 10000 ppm, 20000 ppm and 40000 ppm concentration of Formalin, Lysol and Neguvon solution in laboratory. The highest abundance (8.86+1.25 individual/m2 and 8.86+1.21 individual/m2) of N. obscura was found in June and July; the lowest abundance (2.37+0.04 individual/ m2) of N. obscura was found in December. It was determined that N. obscura can feed on fish, Tubifex andIV Gammarus in water. In laboratory condition, it becomes mature in 13 month and it produces egg. It was also observed that one N. obscura gives average 1.89+0.24 (1-4, n=19) cocoon and cocoon has average 3.48+0.28 (1-8, n=50. Interestingly, 9333-96.67 % of M obscura died after egg lay. From hatching to developed stage, 33.44±0.86 % (+Sx) of the young of leech died. When M obscura attacked to rainbow trout, it attacked to eyes and fins, eats them and wounded area of body surface may bleed. In order to prevent invasion and also parasite transmission of N. obscura; it exposed to 200 ppm Formalin for 1 10-170 minute, 300 ppm for 60-1 10 min., 500 ppm for 40-45 min, 1000 ppm for 15 min and 1500 ppm for 10 min. and the most effective concentration was observed. Lysol was letal to fish but not to leeches. Neguvon has stopped N. obscura s movemend and its attaching ability. When N. obscura was transfferred to clean water after exposing to Neguvon solution, it became alive again. Formalin was found to be effective to larvae in cocoon Lysol was relatively effective but Neguvon was not effective. KEY WORDS: Freshwater leech, Nephelopsis obscura, Morphology, Biology, Parasitic effect, Trout, Formalin, Lysol, Neguvon