HAREKETLİ TABANLI KIVRIMLI BİR KANALA YERLEŞTİRİLEN LABİRENT YAN SAVAKLARIN TABAN TOPOĞRAFYASINA ETKİSİ

Abstract

Yan savaklar, herhangi bir kanaldan ihtiyaç duyulan debinin temin edilmesi veya fazla suyun uzaklastırılması için sulama, arazi drenajı ve kanalizasyon sistemlerinde yaygın olarak kullanılır. Ancak, kıvrımlı kanallara yerlestirilen yan savakların temiz su oyulması ilgili herhangi bir çalısma mevcut değildir. Bu çalısma yan savak bölgesine yerlestirilen 300 eğimli kanalın kıvrımlı kısmında yerel temiz su oyulması derinliğine dayanmaktadır. Yan savak olarak labirent savak kullanılmıstır. Savak kreti olarak tanımlanan bir labirent savak planda düz değildir. Labirent savak açısı 90° olarak alınmıstır. Deneyler, nehir rejimli akım sartlarında ve serbest savaklanma durumunda hareketli tabanlı bir kıvrımlı kanalda labirent savaklar için gerçeklestirilmistir. Boyut analizi sonucunda rölatif denge oyulma derinliği Hd/p'nin; rölatif akım siddeti V1/Vkr, savak kret yüksekliği h1/p, yan savak uzunluğu L/b ve ? boyutsuzlarına bağlı olduğu bulunmustur. Kıvrımlı kanalda 30° kıvrım açısında temiz su oyulması (0.5< V1/Vkr<1) haline Hd/p'nin V1/Vkr değisimi deneysel olarak incelenmistir. Yapılan deneylerden, kret yüksekliğinin düsmesi ile temiz su oyulma derinliğinin arttığı gözlenmistir. Oyulma çoğunlukla labirent savağın mansap ucunda gözlenmistir. V1/Vkr oranının artması ile maksimum oyulma derinliği de artmıstır. Savak bölgesinin mansabında savaktan sonra birikmeler gözlenmistir. Anahtar Kelimeler: Yan savak, temiz su oyulması, hareketli taban, kıvrımlı kanal.

Side weirs, also known as lateral weirs, are widely used in irrigation, land drainage, urban sewerage systems by flow diversion or intake devices. Side weirs located on straight channels have attracted considerable interest and research effort. But, It is not available a study for clear water scour of labyrinth side weirs located on curved channels. The present study focuses on the local depth of clear water scour at a side weir intersection located on the curved channel for labyrinth weirs in movable bed at 30° and 150° angle of bed center. Labyrinth weir was used as a side weir. A labyrinth weir is defined as a weir crest that is not straight in plan form. Labyrinth weir apex angle is taken as 90°. Investigations carried out in a curved channel which has movable bed for labyrinth weirs and subcritical flow conditions. As a result of dimensional analysis, it is found that the dimensionless equilibrium scour depth (Hd/p) depends on the dimensionless parameters of velocity V1/Vkr, depth h1/p, lenght L/b and bend angle of ?. The dimensionless equilibrium scour debth (Hd/p) versus V1/Vkr is experimentally investigated for clear water scour (0.5< V1/Vkr<1) at curved channels which has 30° angle. Investigations showed that clear water scour depth increases when the crest depth decrease. Generally, maximum scour created at the end of the downstream of labyrinth weir. With the increase of V1/Vkr., maximum scour depth increased too. Accumulation was shown at the downstream of the weir region. Keywords: Side weir, clear water scour, live bed, curved channel.