İSLAM HUKUKUNDA HAKLARIN ALLAH HAKKI VE KUL HAKKI OLARAK AYRILMASI VE BU AYRIMIN MUAMELATA YANSIMALARI

Abstract

Kişinin lehine olan haklarını ve aleyhine olan sorumluluklarını bilmesi anlamına gelen İslam Hukuku açısından ?hak? kavramı, hukukun en temel kavramlarından biridir. İslam hukuk usulünde hak kavramı, şeri hükümler konusu incelenirken ele alınır. Hak kavramı ile ilgili en temel ayrım, Allah ve kul hakkı şeklindeki ayrımdır. Kul hakları, kulların yetki ve menfaatlerini ifadelendirirken, Allah hakları daha çok kulların yükümlülüklerini ifade eder. Bundan dolayı Allah hakları, kamu menfaati ve düzeniyle ilgli hükümleri; kul hakları ise daha çok fertlerin şahsî ve medenî ilişkilerini kapsar. Nitekim Hz Peygamber (sav) ?Allah'ın kullar üzerindeki hakkı, onların Allah'a ibadet etmeleri ve ona şirk koşmamalarıdır. Kulların da Allah üzerindeki hakkı, Allah'ın ona şirk koşmayan kuluna azab etmemesidir.? buyurmaktadır.Allah hakları, İslam hukukunda pozitif hukuka oranla daha geniş olup ibadetleri de içermketedir. Çünkü bunların icra edilmesiyle bir yandan Allh'a karşı görevler yerine getirilirken bir yandan da vicdanlar disiplin altına alınmaktadır. Ve bu disiplin ile kamunun zararına olan ve düzenini bozan şeylerden kullar alıkonulmaktadır. ?Şüphesiz ki namaz insanı kötü şeylerden alıkoymaktadır?? ayeti de buna işaret etmektedir.Hak kavramının analiz edilmesi, özel hukukun esasını oluşturan medeni hukukun omurgasının da ortaya çıkmasını temin edecektir. Bu düşüncelerle konu tespitinde bulunup hazırlamaya çalıştığımız araştırmamızda genelde hak kavramı, özelde Allah hakkı-kul hakkı kavramlarını örnekleriyle anlatmaya çalıştık.The concept of `right? in terms of the Islamic Law which means that human is to know his disadvantageous responsibilities and his advantageous rights is one of the most basic concepts of the law. In the procedure of Islamic Law, the concept of `truth? is handed while dealing with the subjects on religious dictums. The basic separation about the concept of `truth? is between the truth of Allah and of the human being. The rights of human being indicate benefits and authorizations while the rights of Allah indicate basically responsibilities of human being. That is why the rights of Allah involve the judgments on public order and public interests; the rights of human being involve basically individual and marital relationships of human beings. In fact Prophet Mohammed rules that `The right of Allah on his mortals is that they are to worship to Him and to avoid boasting against Him. The right of human being on Allah is that Allah isn?t to torment his mortals who avoid boasting.?The rights of Allah are larger in Islamic Law compared to the positive law and involve worships, too. Because by practicing them, the responsibilities against Allah are practiced n one side, consciousness is being disciplined on the other side. And by the help of this discipline, the mortals are being taken away from acts that harms not only public?s commonwealth but also disarrange it. The verse of Koran `undoubtedly, namaz holds human being back harmful things.? indicates it.That analysis of the concept of `right? will yield us the rise of the backbone of the civilized law which constitutes the base of the private law. In this study that we attempted to determined and prepared throughout these thoughts, we tried to explain the concept of `right? in general and the right of Allah-human being in private through examples.