FARKLI KOMPOST ORTAMLARINDA KÜLTÜRÜ YAPILAN BAZI PLEUROTUS TÜRLERİNİN BESİNSEL DEĞERLERİNİN TESPİT EDİLMESİ

Abstract

Bu çalışmada; Pleurotus ostreatus (Jacq. ex. Fr) Kumm., Pleurotus sajor-caju (Fr). Singer ve Pleurotus florida Fovose'nin; bazı tarımsal ve endüstriyel atıklar üzerinde kültüre alınma olanakları ile bu atıkların P. ostreatus, P. sajor-caju ve P. florida'nın besin değerleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Ana kültürlerin çoğaltılmasında; % 2.0 malt-ekstrakt agar, tohumluk misel (spawn) üretiminde buğday taneleri, kültür ortamında ise; yonca sapı (YS), ceviz kabuğu atıkları (CK) ve şeker pancarı posası (ŞP) kullanılmıştır. Pleurotus spp. kültüründe; yonca sapı, yonca sapı-ceviz kabuğu atıkları ve yonca sapı-şeker pancarı posası'nın 1:1 oranının karıştırılmasıyla hazırlanmıştır. Pleurotus spp.'nin; misel gelişim süresi, primordium oluşum süresi, hasat evreleri, verim miktarı ve besinsel değerleri tespit edilmiştir.Farklı atıklar üzerinde P. ostreatus, P. sajor-caju ve P. florida'nın misel gelişim süresi; 10.3-15.3 gün, primordium oluşum süresi 22.0-71.3 gün, hasat süresi 27.7-80.0 gün, toplam verim miktarı 27.3-42.7 g/100 g olarak gözlenmiştir. Ayrıca; % 86.6-91.7 kuru madde, % 8.3-13.4 nem, % 26.3-39.3 ham protein, % 0.5-4.5 ham yağ, % 4.4-7.8 ham kül, % 5.6-12.4 ham selüloz ve % 34.2-48.9 karbonhidrat, 166.0-401.7 mg/g K, 90.1-185.2 mg/kg Na, 0.0-739.0 mg/kg Fe, 280.0-508.0 mg/kg Zn, 0.0-0.0 mg/kg Mn, 0.0-40.0 mg/kg Cu, 0.0-14.7 mg/kg Pb, 0.0-0.0 mg/kg Co, 0.0-0.0 mg/kg Ni, 0.024-0.210 mg/kg A vitamini, 1.938-10.375 mg/kg E vitamini, 228.0-342.2 mg/kg C vitamini, 1.159-2.769 mg/kg MDA, % 0.0-1.349 Laurik Asit, % 0.0-1.447 Pentadekonoik asit, % 0.0-33.064 Palmitik asit, % 0.0-1.443 Palmitoleik asit, % 0.0-15.800 Stearik asit, % 0.0-53.499 Oleik asit, % 0.0-78.893 Linoleik asit, % 0.0-2.780 Linolenik asit, % 0.0-1.980 Eikosadienoik asit, % 0.0-2.768 Eikosatrienoik asit, % 0.0-1.601 Dokosanoik asit, % 0.0-28.707 Dokosadienoik asit ve % 0.0-2.293 Dokosatetraenoik asit olarak tespit edilmiştir.Sonuç olarak; değişik tarımsal materyallerin P. ostreatus, P. sajor-caju ve P. florida'da, daha kısa sürede ve bol miktarda ürünün elde edileceği saptanmıştır. Yonca sapı'nın, Pleurotus spp.'nin kültüründe değerlendirilebileceği ve ceviz kabuğu ile şeker pancarı posası gibi endüstriyel atıkların 1:1 oranının karıştırılmasıyla elde edilen ürünün; protein miktarı, vitamin değeri, yaralı doymamış yağ asidi bileşenleri ve mineral element gibi besleyici içeriklerin zenginleştirilebileceği ortaya konmuştur.

The present study was to investigate the possibility of the cultivation of P. ostreatus, P. sajor-caju, P. florida and also effect of various agro-residues on nutritive contents were researched. For the propagation of the main culture, 2.0 % malt-extract agar was used whereas wheat grains were used for the propagation of spawn, and also clover stalk,walnut husk waste, sugar beet foots were used as culture media. The types of compost for P. ostreatus, P. sajor-caju and P. florida were prepared, pure and consisting of mixture of those materials (1:1). The mycelium growing days, primordial initiation days, harvest periods, yield, and nutritive value of P. ostreatus, P. sajor-caju and P. florida were observed.The mycelium growing periods, primordium formation periods, harvest periods and yields of P. ostreatus, P. sajor-caju and P. florida grown on agro-wastes were observed to be 10.3-15.3 days, 22.0-71.3 days, 27.7-80.0 days, 27.3-42.7 g/100 g and 48.0-85.2 %. The contents of P. ostreatus, P. sajor-caju and P. florida were found to be 86.6-91.7 % dry matter, 8.3-13.4 % moisture, 26.3-39.3 % crude protein, 0.5-4.5 % crude fat, 4.4-7.8 % crude ash, 34.2-48.9 % organic matter, 166.0-401.7 mg/g K, 90.1-185.2 mg/kg Na, 0.0-739.0 mg/kg Fe, 280.0-508.0 mg/kg Zn, 0.0-0.0 mg/kg Mn, 0.0-40.0 mg/kg Cu, 0.024-0.210 mg/kg vitamin A, 1.938-10.375 mg/kg vitamin E, 228.0-342.2 mg/kg vitamin C and 1.159-2.769 mg/kg MDA, respectively. Furthermore, toxic elements such as Cr, Cd, Co, Ni and Pb were not detected in all testing groups.In conclusion, It is determined that abundant product and shorter time can be obtained by using different agricultural materials for P. ostreatus, P. sajor-caju and P. florida. It is also deduced that clover stem can be utilized for cultivation of P. ostreatus, P. sajor-caju and P. florida, and nutritionally rich crop which have high protein, vitamin and mineral contents can be obtained by using consisted mixture of various agro-wastes (1:1) and supplemented with walnut husk waste, sugar beet foots.