TASAVVUF KÜLTÜRÜNDE VE GAZALÎ'DE TEVBE

Abstract

Tevbe, kelime anlamı olarak günahlardan vazgeçerek dönmek, pişmanlık duyarak af dilemektir. Terimsel manasıyla, bir uyanış ve silkiniştir. Kişinin şirk, küfür ve nifaktan imana, batıldan hakka, yanlıştan doğruya, isyandan itaate, günahtan ve hatadan sevaba yönelmesi, geçici olan günah hâlini bırakıp aslî olan salah hâline dönmesidir. Nasuh Tevbesi, kulun günahlardan pişmanlık duyarak, bir daha eski duruma dönmeme azmiyle yapılan samimi, ciddi ve bozulmayan tevbedir. Yüce Allah, bir kısım ayetlerle insanlara tevbe edip iman çizgisine dönmeyi, günahlarda ısrarcı olmayıp terk ederek nefislerini temizleyip ıslah etmeyi ve kulluk sınırlarını aşmamayı teşvik etmiş böylece de dünya ve ahiret azabından kurtulacaklarını belirtmiştir. Hz. Peygamber (s.a.s.) ise günahlardan arınma ve kurtulma yolu olarak ümmetine tevbeyi işaret ederek rehberlik etmiştir. Mutasavvıflar da tevbe kavramını ele almış, makamlarından kaynaklanan farklı değerlendirmelerde bulunmuşlardır. Diğer Mutasavvıflar gibi Gazalî de işlenilen günahların kalbi hasta edeceğini, hasta kalbin de kişiyi tekrar günahlara yönlendireceğini şartlarını tam yerine getirmek suretiyle tevbe edilmesi halinde Allah'ın tevbeleri kabul edeceğini belirtmiştir. O, günahlara düşme sebeplerini ve onlarda ısrar etmekten vazgeçirecek etkenleri açıklamış, çözüm olarak da özel ilmi ve sabrı tavsiye etmiştir. Anahtar Kelimeler: Tevbe, Günah, Tasavvuf, Gazalî, Tevbe Risalesi.

The meaning of tawbah is repentance from sins by showing regret and remorse for the error one has got involved in. It also means waking up and renewing, feeling regret and filling with remorse for his or her sins turning to Allah with the intention of obeying Him. Tawbah Nasuh is servant's tawbah that means a pure, sincere repentance that perfectly reforms and improves the one who feels it. Allah encourages people to turn back in repentance while not insisting on sins and thus they get rid of the torment in both this life and afterlife. And also Holy Prophet (pbuh) advises Tawbah to his ummah as the way of being away from sins. Sufis make different comments on tawbah as well. Ghazali like the other Sufis states that sins make the heart ill, ill heart makes the man wrongdoer but tawbah by doing perfectly cleans him and thus Allah forgives him. Ghazali explains the reasons of sins and as a solution he advises especially learning and patience. Key words: Tawbah, sin, Taswwuf (sufism), Ghazali, The book kitab al-tawbah.