VAN GÖLÜ ÇÖKELLERİNDE SİSMİK-TÜRBİDİTLERİN TAYİNİ VE SEDİMANTOLOJİSİ

Abstract

Van Gölü maksimumum derinliği yaklaşık 460 m olan, hacmi bakımından (607 km3) Dünya'nın dördüncü büyük kapalı gölü ve yüzey alanı bakımından (3600 km2) Dünya'nın en büyük sodalı gölüdür. Doğu Anadolu yüksek platosunda yer alan Van Gölü tektonik olarak aktif bir bölgededir ve aktif volkanlarla çevrilidir. Van Gölü, Kuzey Atlantik ve Sibirya Yüksek Basınç, Orta Enlem-Subtropikal sistemlerinin kesiştiği yerde bulunduğu için iklime çok duyarlı bir noktadadır. Van Gölü, karasal olarak uzun bir geçmişi simgelemektedir.Bu çalışmada, Van Gölü'nde Bitlis'in Ahlat ilçesinde ICDP Paleo Van Projesi (Haziran-Eylül 2010) kapsamından -245 m su derinliğinden alınan ve toplam uzunluğu yaklaşık 145 m uzunluğundaki karotun ilk 40 m sinde detaylı sedimantolojik çalışmalar yapılarak depremler sonucu göl tabanında biriktiği düşünülen sismik-türbidit (türbidithomojenit) çökelleri araştırılmıştır. Karotun bu kısmında gözlenen tüm sismik-türbidit (türbidit-homojenit) seviyelerinin karotda yapılan XRF ve MSCL analizleri sonucu gösterdikleri fiziksel ve jeokimyasal özellikleri de ortaya konulmuştur. Bu kırıntılıseviyelerin çökelme işlevleri gerek litolojik dokularından ve gerekse yapılan fiziksel ve jeokimyasal analiz sonuçlarına iklimsel değişimlere göre saptanmaya çalışılmıştır. Van Gölü içerisinde gözlenen toplam 78 adet sismik-türbidit (türbidit-homojenit) biriminin 24 tanesi son 10.5 bin yılda (Holosen) ve geri kalan 54 tanesi ise G.Ö. 16.5-10 bin yılları arasında çökeldiği tespit edilmiştir. Bu bölgede son 16 bin yılda gelişen 78 adet depremin bölgede muhtemelen yakın çevrede konumlanmış Nemrut ve Süphan volkanlarının faaliyetleri sonucu havzada depremlerin geliştiği ve bunun sonunda ise Van Gölü yamaçlarında sismik-türbidit (türbidit-homojenit) birimlerinin geliştiği anlaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Van Gölü, Holosen, Sismik-Türbidit, KarotLake Van having a maximum depth of 460 m is the biggest soda lake of the world with respect to surface area and the fourth biggest lake with respect to its volume. Lake Van located on the higher plato of the east Anatolian is situated in an tectonically active region and rounded by avtive volcanos. Lake Van is situated in a climatically sensitive regionwhile it is on the intersection of North Atlantic and Sibiria high pressure, middle latitudesubtropical systems. Lake Van implies a long continental historic period. In this study, we studied detailed sedimentology of 40 m part of the core with a 145 m length that was recovered by ICDP project from Ahlat dormitory of Bitlis city around Lake Van in order to investigate seismo-turbidite (turbidite-homogenites) layers, which is thougth to be deposited during the eartquakes in the past. Pysical and geochemical properties of these seismo-turbidite (turbidite-homogenite) layers observed within this part of the core are shown by XRF and MSCL analysis. The depositional processes of theseclastic layers are obtained by their lithologic features and physical and geochemical measurements. Considering 78 turbidite-homogenite layers in Lake Van, 24 of them were considered to be deposited during the last 10.5 ka BP (Holocene), whereas 54 of them were deposited between 10.5-16 ka BP. These 78 observed seismo-turbidite (turbiditehomogenite) layers deposited during the last 16 ka BP due to volcanic eruptions of Süphan and Nemrut located nearby of the region that triggerred eartquakes, and thereby, seismoturbidite (turbidite-homogenite) were deposited along the slopes of Lake Van.Key Words: Lake Van, Holocene, Seismo-Turbidite, Core