TÜRKİYE'DE KURULMASI PLANLANAN NÜKLEER SANTRALLERDE KULLANILACAK NÜKLEER YAKITLARIN VE ATIKLARIN TEKNOEKONOMİK AÇIDAN İNCELENMESİ

Abstract

Türkiye'de nükleer santral kurma çabalarının yaklaşık 50 yıllık bir geçmişi vardır fakat yasal çerçeve 2007 yılında 5710 numaralı kanunun kabulüyle oluşturulmuştur. Bu anlamda, kurulacak santralin türü, modeli ve kullanılacak yakıt ciddi anlamda önem arz etmektedir. Nükleer santral teknolojisinde henüz hiçbir tecrübesi olmayan Türkiye bu alanda daha gelişmiş ülkeleri takip etmek zorundadır. Nitekim Mersin Akkuyu mevkiine, bir Rus şirketi olan ROSATOM tarafından kurulacak santral Türkiye'nin ilk nükleer santrali olacaktır. Nükleer atıklar ve bunların depolanması, nükleer santrallerde önemli olan diğer bir konudur. Nükleer santrallerden düşük ve yüksek seviyede atıklar çıkmaktadır. Düşük seviyeli atıklar kolaylıkla işlenir ve imha edilirler. Yüksek aktiviteli atıklar reaktör korundan çıkan kullanılmış yakıt demetleridir. Kullanılmış yakıtlar reaktör yakınındaki havuzlarda depolanır ve soğumaya bırakılırlar. Kullanılmış yakıtlar içerisinde %95 oranında nükleer yakıt açısından değerli madde barındırmaktadır. Kullanılmış nükleer yakıtlar için dünyada açık ve kapalı çevrim olmak üzere iki metot kullanılmaktadır. Açık çevrimde kullanılmış yaktılar atık kabul edilir ve yeraltına gömülür. Kapalı çevrimde ise yanmış bu yakıtlar yeniden işlenerek değerli malzemeler ayrıştırılır. Arta kalan atık ise camlaştırılıp ve ardından yer altına gömülür. Ekonomik olduğu için dünyada en çok açık çevrim kullanılmaktadır. Kullanılmış yakıtlar uzun yıllar boyunca depolama havuzlarında bekletilebilir. Türkiye için en uygun olan yakıt çevrimi tez içerisinde tartışılmıştır. Bu tez çalışmasında, Türkiye ve dünyadaki enerji durumu ile nükleer santraller hakkında genel ve güncel bilgiler verilmiş, Türkiye'deki nükleer çalışmalar karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiş; yakıtlar ve rezervlerinin kullanılabilirliği, maliyeti ve atıkların daha uygun yöntemlerle depolanmasına dair öneriler sunulmuştur.

The efforts to build a nuclear power plant in Turkey has nearly 50 years of history, but the current legal framework was created in 2007 with the adoption of the law numbered 5710. So, the type, model and fuel of nuclear power plant have got very critical importance. Turkey has not any experience about nuclear power plant technology. Therefore, Turkey must follow the more advanced countries in the nuclear technology. Indeed, Turkey's first power plant in Mersin Akkuyu site to be built by a Russian company ROSATOM. Another important issue of nuclear power plants is nuclear waste and its storage. Low and high activity level waste are occured from nuclear power plant. Low level wastes are easily processed and liquidated. High activity level wastes are spent fuels that are storaged in the poll near the reactor core and its allowed to cool. Spent fuels contain % 95 valuable materials for nuclear fuel. Two method are used that open and closed cycle in the World for spent fuel storage. Spent fuels are accepted waste at open cycle nd they are buried underground. But it is not a waste for closed cycle and then it is reprocessing and seperated valuable materials. The reamaining waste is firstly vitrified and then it is buried underground. Open cycle is generally used in the world because of lower cost. Spent fuels can be storaged in the storage pool for many years. The most appropriate fuel cycle for Turkey has been discussed in the thesis. This study provides general and current datas about nuclear power plants and energy status of world and Turkey. Then nuclear programmes in Turkey are investigated in a comparative ways. Finally, availability, cost and waste storage of fuel and reserves are investigated and then it is offered suggestions for more convenient methods.