LİCE-KULP (DİYARBAKIR) BÖLGESİ MERMERLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARININ BELİRLENMESİ

Abstract

Bu çalışma Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün "Diyarbakır İli Mermer Potansiyel Alanları Belirleme Projesi" kapsamında yapılmış olup; arazi, laboratuvar ve büro çalışmaları olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İnceleme alanı Diyarbakır İlinin kuzey doğusunda yer alan Lice ve Kulp İlçelerinde bulunan mermer ocaklarını ve mermer ocaklarının açıldığı formasyonları kapsamaktadır. Söz konusu alanda, Güneydoğu Anadolu Otoktonu'na ait birimlerden, Eosen-Oligosen yaşlı genelde karbonatlardan oluşan Midyat Grubu birimlerinden, Eosen yaşlı Hoya Formasyonu, kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı seviyeleri ile belirgindir. Bu formasyon ile açısal uyumsuz olarak gözlenen Alt Miyosen yaşlı Fırat Formasyonu karbonatlarla, yanal ve düşey geçişli olarak gözlenen aynı yaşlı Lice Formasyonu kırıntılarla tanınmaktadır. Çalışma alanında, Güneydoğu Anadolu Otoktonu üzerine Üst Kretase sonlarında yerleşmiş olan Koçali-Karadut Karmaşığı; şeyl, kireçtaşı, radyolarit, çört, çörtlü kireçtaşı seviyesinden oluşur. Proje kapsamında arazi çalışmalarında alınan numunelerden yapılan ön teknolojik ve tam teknolojik testler neticesinde, bölge mermerlerinin özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Örneğin, bölge mermerlerinin; plaka verme, kenar köşe kesilmesi ve cila alma durumu bakımından yüksek oranda "iyi" olduğu, birim hacim ağırlıklarının 2.56 g/cm³-2.70 g/cm³, yoğunluklarının ise 2.71 g/cm³-2.85 cm³ arasında değiştiği belirlenmiştir. Mermerlerin görünür porozite oranının % 0,2-% 0,8 arasında, basınç dirençlerinin de 94 Mpa ile 132,58 Mpa arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu değerlerin yanı sıra diğer fiziksel, mekanik ve kimyasal özellikleri de ortaya konularak, mevcut standartlardan TS 2513 , TS 1910 ve TS 10449'a göre yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Diyarbakır Mermerleri, Lice Mermerleri, Kulp Mermerleri, Mermerlerin Fiziksel ve Kimyasal ÖzellikleriThis study was carried out within the MTA Project of Determination of Potential Marble Areas in Diyarbakır District. The study was realized in three phases as field works, laboratory and office working. The study area includes marble quarries and the formations in territories of the Lice and Kulp towns situated at the northeast of Diyarbakır. The Eocene Hoya Formation of Midyat Group with conspicuous limestones and dolomitic limestones levels which belongs to the Southeastern Anatolia Autochthon is exposed in the study area. The Lower Miocene Fırat Formation is mainly composed of carbonates unconformably overlies the Hoya Formation while the same aged Lice Formation consists of detritics briefly, which has a gradual lateral and vertical relationships with the Fırat Formation. The Koçali-Karadut Complex composed of shale, limestone, radiolarite, chert and cherty limestones overlay the Southeastern Anatolia Autochthon during the latest Late Cretaceous. It was tried to determine the properties of the marbles in the region by preliminary and full technologic tests of the samples taken from the field. For example, it is defined that the marbles of the region are highly "good" in point of cutting of plate, cutting of edge, and polishing ability. Their specific weights are between 2.56-2.70 g/cm3, their densities change between 2.71-2.85 g/cm3, their porosities are between 0.2 %-0.8 %, their compressive strengths are between 94-132.58 Mpa. These values together with other physical, mechanical and chemical properties of the marbles were evaluated and interpreted on the base of TS 2513, TS 1910 and TS 10449 standards. Key Words :Marbles of Diyarbakır, Marbles of Lice, Marbles of Kulp, The Physical and Chemical Properties of Marbles