TÜRK SİNEMASINDA ANA KONUSU ERKEK EŞCİNSELLİĞİ OLAN FİLMLERDE EŞCİNSELLİĞİN TEMSİLİ

Abstract

Eşcinsellik sinemada, sinemanın başladığı günden itibaren kendisine yer bulmuştur. Eşcinselliğin sinemada temsil ediliş biçimi ve gösterilmesi ise her zaman bir çekişme ve mücadele alanı olarak var olmuştur ve bu durum Türk sineması gibi doğu ve batı ekseninde devam eden ve eşcinselliğe yeterli değerin henüz verilmemiş olduğu bir kültürde de daha da şiddetli olarak kendini göstermektedir. Bu çalışma, eşcinselliğin Türk sinemasındaki durumunu, sinema yapıtlarında eşcinsel bireylerin yaşam alanını ve erkek eşcinselliğinin nasıl işlendiğinin anlaşılması amacı ile hazırlanmıştır. Bu amaçtan yola çıkılarak öncelikle cinsiyet ve cinsiyetle ilgili temel kavramlar ele alınmıştır. Ardından da Türkiye'deki eşcinselliğin tarihi süreci, daha sonra ise eşcinselliğin Türk sinemasına yansıması irdelenmiştir. Bu amaçla aynı zamanda Türk sinemasında 1989-2011 yılları arasında yapılmış ana konusunu erkek eşcinselliğinin oluşturduğu filmler, bu filmlerde eşcinselliğin sunumu ve bu bilgiler ışığında Türk sinemasının erkek eşcinselliğe karşı tutumu incelenmiştir. Konusu erkek eşcinselliği üzerine kurulmuş filmlerde erkek karakter ya da karakterlerin temsil ediliş biçimlerine göre Türk sinemasının erkek eşcinselliğe karşı tutumunun analizi bu çalışmanın temel dayanağını oluşturmaktadır. Buradan hareketle; eşcinsel erkeklerin Türk sinemasında nasıl temsil edildiği, erkek eşcinsellere yönelik nasıl bir duruş sergilediği ve zamanla bu temsillerin ve tutumunun değişiklik gösterip göstermediği gibi problemlere çalışma kapsamında yanıtlar aranmıştır. Çalışma kapsamında incelenen örnek filmler ışığında, Türk sinemasının 80'li yılların sonuna kadar genel olarak homofobik bir tutum içinde olduğu fakat 90'lı yıllarla beraber bu tutumda bir yumuşama gerçekleştiği ve Türk sinemasında erkek eşcinsel bireylerin 90'lı yıllara kadar "stereotipler" (hastalıklı, komik, kadınsı, sakar, küçükken yaşadığı olumsuzluklar nedeniyle sapkın davranışlara yönelmiş vs.) olarak derinlikten yoksun ve olumsuz bir şekilde temsil edildiği fakat 90'lı yıllarla beraber ana konusu erkek eşcinselliği olan filmlerin yapılmaya başlanmasıyla erkek eşcinsel bireyleri olumlayan bir yaklaşım içine girildiği sonuçlarına varılmıştır. Bu çalışma kapsamında Acılar Paylaşılmaz (1989), Dönersen Islık Çal (1992), Lola ve BilidiKid (1999), Teslimiyet (2010) ve Zenne (2011) filmleri detaylı olarak incelenmiştir. Yöntem olarak nitel bir yol izlenmiş ve incelemelerde söylem analizi ile göstergebilimsel analiz kullanılarak filmler irdelenmiştir Anahtar Kelimeler: Türk sineması, eşcinsel erkek karakterler, temsil

Homosexuality had been a subject for cinema since cinema's emergence. Form of presentation of homosexuality and its designation had been existed as a point of contention and controversy from the inception of cinema. This existence endeavors maintaining itself in the Turkish cinema which inadequately appreciates homosexuality through its history between East-West axes. This study is conducted to illuminate the perception of homosexuality in the Turkish cinema, and to shed light upon treatment of the concept of male homosexuality and private spheres of homosexual individuals in cinema productions. Moreover, history of homosexuality in Turkey and the reflections of it on the cinema have been scrutinized. With this design, presentation of homosexuality and the attitude of Turkish cinema towards male homosexuality have been analyzed through films that include a main male homosexual character and shot between 1989-2011. This study rests on the fulcrum of analysis of Turkish cinema's attitude towards male homosexuality through forms of presentations of male characters in the films comprise male homosexuality as the main theme. Thus, the study searches answers on the presentation of male homosexuals in Turkish cinema, its demeanour towards them, and whether there has been changes on those problems throughout the time or not. The sample films those are examined through this research showed us that Turkish cinema had a homophobic attitude till the ends of the 80's. However, this attitude get less strict by the 90's and the homosexual men characters were represented usually in a negative manner as stereotypes (such as funny, clumsy, had an early-life trauma etc.) those didn't have profundity. Also these films showed that by the middle of the 90's some new films whose main themes were men-homosexuality were produced and step-by-step this issue was accepted by the society. The films, Acılar Paylaşılmaz (1989), Dönersen Islık Çal (1992), Lola ve Bilidikid (1999), Teslimiyet (2010), and Zenne (2011) have been throughly analyzed in this study. Qualitative method is followed in accord with discourse analysis and semiotic analysis in the analysis process of the research. Key Words: Turkish Cinema, Homosexual Male Characters, Presentation