NESEFİ TEFSİRİNDE İ`CAZU`L-KUR`AN

Abstract

Kur'an-ı Kerim belagati, üslûbu, nazmı, okunuşundaki manevû etkisi, hikmetliemirleri ve etkili mesajları, geçmişte veya gelecekteki bazı olayları haber veriş şekliylemu'ciz bir kitaptır.Kur'an, Arap dili ve üslûplarından daha edebû bir özellik taşıdığından indiğidönemin insanlarının Kur'an'ın üstünlüğü konusunda söyleyecek sözleri kalmamıştır.Muarızlarını susturan ve Kur'an'ın ilahû kaynaklı olduğunu gösteren özellikler İ'cazu'l-Kur'an olarak bilinir.İ'cazu'l-Kur'an konusu günümüze kadar ilmû-dinû boyutuyla incelenmiş vekonuyla ilgili birçok eser yazılmıştır. Hicri beşinci asırda altın çağını yaşayan İ'cazu'l-Kur'an ilmi müfessirlerin eserlerine de yansımıştır.Bu araştırmada Ebu'l-Berekât Abdullah b. Ahmed b. en-Nesefû'nin (Ö. H/710)?Medâriku't-Tenzûl ve Hakâiku't-Te'vûl? adlı eseri i'cazu'l-Kur'an açısından tahliledilmiş ve yazarın Kur'an'ın ilahû kaynaklı olduğunu gösteren ayetlere yaklaşımı elealınmıştır.Nesefû tefsirinde kendi dönemine kadar var olan icaz yaklaşımlarına yervermiştir. Özellikle belagat ve Kur'an'ın üslûbunu içeren yaklaşımlarına sıkçarastlamak mümkündür.Kur'an'ın lafız ve anlam bütünlüğünü, kıssaların mu'cizliğini, Kur'an'ınnazmını, anlam ve belagat yoluyla çelişki olmamasını, Kur'an'ın geçmiş ya da gelecekile ilgili taşıdığı gaybû bilgileri, faydalı ilimler taşımasını ve muarızlarını mübaheleyeçağırışını icaz yönü olarak değerlendirir. Eserinde Kur'an tekrarlarına da yer verenNesefû Hurufu Mukata`ayı ve peygamberin ümmiliğini bir icaz yönü olarak ele alır.Kur'an'ın i'cazını belli yönler ile sınırlayan âlimlerin aksine Kur'an'ın i'caz yönlerinisınırlandırmaz.Ebu'l-Berekât, tefsirinde dil ve belagat konularına oldukça geniş yer ayırmış,ayetlerde geçen edebû sanatlara işaret etmiştir. Ayetlerin birbirleriyle bağlantısını,Ruûsu'l-Ayy olarak tanımlanan ayet fasılalarını ele almış, ayetleri oluşturan kelimelerinkullanılmasındaki incelikleri ve bu ifadelerin i'cazına uygun bir şekilde kullanıldığınıbelirtmiştir.Anahtar Kelimeler: Belagat, Nazım, Üslûb, İcazu'l-Kur'an, Nesefû,