HYPERİCUM PERFORATUM L. (SARI KANTARON) (HYPERICACEAE) BİTKİSİNİN MORFOLOJİK, KİMYASAL (UÇUCU YAĞ VE FLAVONOİD) VARYASYONLARININ ARAŞTIRILMASI

Abstract

Bu çalışmada, Elazığ ve çevresinde doğal olarak yetişen Hypericum perforatum L.'ye (Sarı Kantaron) ait bitki örnekleri 7 farklı lokaliteden çiçeklenme döneminde toplandı. Toplanan örnekler morfolojik ve kimyasal (flavonoid ve uçucu yağ) içerikleri bakımından değerlendirildi. Çiçekli Hypericum perforatum örneklerinden su distilasyonu ile elde edilen uçucu yağlar GC ve GC-MS yöntemiyle analiz edildi. Analiz sonucunda örneklerdeki uçucu yağ verimi kuru örnekte 0.2 – 1.0 ml. (100 gr.) arasında, tanımlanan 21 - 74 tane bileşenin toplam yağın % 90.1 - % 97.2' sini oluşturduğu tespit edildi. Bununla birlikte bitkinin çiçeğinden ve yapraklarından alınan 1'er gr. kuru örnek ekstrakte edilerek HPLC yöntemi ile flavonoid içeriği belirlendi. Örneklerde uçucu yağlardan en yüksek orandaki bileşenin % 60 ile ?-pinen olduğu belirlendi. Bununla beraber önemli olan diğer majör uçucu yağ bileşenleri ise; Ödesma-4 [14],11-dien (% 1.8 – 20.0), ?-selinen (% 1.5 – 13.0), ?-amorfen ( % 4.5 – 10.0), Thujopsene (% 1.5 – 10.0), Karyofillen (% 1.5 – 9.0), Germakren D (% 1.5 – 8.5), ?-himakalen (% 0.0 – 8.0), Karyofillen oksit (% 1.5 – 7.5), 1- deken (% 3.5 – 4.6), ? selinen (% 1.0 – 4.0), Spatulenol (% 0.9 – 4.0) ve Oktan 2-metil (% 0.6 – 4.0) saptanmıştır. Sarı kantaron örneklerinde flavonoidlerden en yüksek miktardaki bileşenin çiçek ve yaprakta rutin olduğu tespit edildi. Çiçekteki rutin miktarı 5,2955 – 10,159 µg /gr arasında ve yaprakta ise 2,935 – 10,558 µg /gr olarak tespit edildi. Çiçekteki ve yaprakta tespit edilen flavonoid bileşenleri ise mirsetin, morin, kuersetin ve kamferoldür. Çiçekteki mirsetin değeri 0.0035 – 0.02 µg /gr, morin değeri 0.007 – 0.062 µg /gr, kuersetin değeri 0.033 – 0.0915 µg /gr, kamferolün değeri 0.6175 – 2.1045 µg /gr olarak belirlendi. Yapraktaki mirsetin değeri 0.013 – 0.0705 µg /gr, morin değeri 7 – 881 µg /gr, kuersetin değeri 0.0055 – 0.052 µg /gr, kamferolün değeri 0.0205 – 1.7165 µg /gr olarak belirlendi. İncelenen morfolojik özellikler bakımından fazla farklılık olmadığı kimyasal karakterler bakımından ise varyasyonun olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hypericaceae, Hypericum perforatum L., Flavonoid, Uçucu yağ, Morfoloji, Varyasyon.In this study, Samples flowered of Hypericum perforatum L. collected from nine different localities around Elazığ where they grows naturally. Those samples were evaluated in terms of morphological features and chemical (essential oil and flavonoid) contents. The essential oils obtained by hydrodistillation from Hypericum perforatum samples analyzed by GC and GC-MS. The essential oil vield were between 0.2 – 1.0 ml (100 gr) and also 21-75 determinated conpenents were beetween 90.1 - 97.2% of total amount of oil in dry sample. However 1 gr dry sample from plant flowers and leaves extract and analyzed by HPLC in terms of flavonoid efficiency. ?-pinene was determined in highest ratio (60%) among the essential oils in samples. The other major essential oil constituents are following: Eudesma-4 [14],11-diene (1.8 – 20.0%), ?-selinene (1.5 – 13.0%), ?-amorphene (4.5 – 10.0%), Thujopsene (1.5 – 10.0%), Caryophyllene (1.5 – 9.0%), Germacrene D (1.5 – 8.5%), Caryophyllene oxide (1.5 – 7.5%), 1- dekene (% 3.5 – 4.6), ? selinene (% 1.0 – 4.0), Spathulenol (% 0.9 – 4.0) ve Octane 2-methyl (% 0.6 – 4.0). From the flovonoids rutin was determined in highest amount among Hypericum perforatum samples's flowers and leaves. The amount of rutin was determined in flower between 5,30 – 10,16 µg /gr and in leaf 2,94 – 10,56 µg /gr. Flavonoid constituents which were determined in flowers and leaves were myrcetin, moryn, quercetin and campherol. The amounts of myrcetin, moryn, quercetin and campherol were determined in flower respectively: 0.0035 – 0.02 µg /gr, 0.007 – 0.062 µg /gr, 0.033 – 0.092 µg /gr and 0.62 – 2.10 µg /gr. The amounts of myrcetin, moryn, quercetin and campherol were determined in leaves respectively: 0.013 – 0.071 µg /gr, 7 – 881 µg /gr, 0.006 – 0.052 µg /gr and 0.0205 – 1.72 µg /gr. In terms of examined morphological features there isn't much difference and in terms of examined chemical character there is variation. Key Words: Hypericaceae, Hypericum perforatum L., Flavonoid, Essential oil, Morphology, Variation