MİDYAT (MARDİN) OVASI SU KİMYASI İNCELEMESİ

Abstract

Yüksek Lisans Tezi MİDTAT (MARDİN) OVASI SU KİMYASI İNCELEMESİ Esra ÖZEL Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilimdalı 2003, Sayfa : 57 "Midyat(Mardin) ovası su kimyası incelemesi" başlıklı bu çalışmada Midyat Ovası içerisinde yer alan Beyazsu ve Karasu kaynaklan ile kuyu sulan incelenmiştir. Midyat Meteoroloji istasyonu verilerine göre bölgenin 15 yıllık yağış ortalaması 590,5 mm., sıcaklık ortalaması ise 15,7 * C'dir. Bölgede Thornthwaite yöntemine göre buharlaşma-terleme, su fazlası ve su noksanı hesaplanmıştır. Yine Thornthwaite yöntemine göre bölgenin iklim formülü çıkarılmıştır. Bu formüle göre bölgenin iklimi, kurak-az nemli, üçüncü dereceden mezotermal, su fazlası kış mevsiminde çok fazla olan, karasal şartlara yakın iklim tipidir. İnceleme alanının büyük bir kısmını Eosen yaşlı Midyat Formasyonu kaplamaktadır. Bu çalışma içinde adı geçen birimler yaşlıdan gence doğru, killi kireçtaşı-kumtaşı-marn-şeylden oluşan Üst Kretase-Paleosen yaşlı Germav Formasyonu, kumtaşı-kiltaşı-çamurtaşı-konglomeradan oluşan Alt Eosen yaşlı Gercüş Formasyonu, kireçtaşlanndan oluşan Eosen yaşlı Midyat Formasyonu ve Kuvaterner yaşlı alüvyon şeklinde bir sıralanış göstermektedir. Güneydoğu Anadolu'nun kenar kıvrımlan içerisinde kalan inceleme alanında, Arap plakasının hareketi nedeni ile kıvrımlanmalar oluşmuştur. İnceleme alanının kuzeyinde bindirmeler ve bu bindirmelere bağlı olarak gelişen tavlanmalar bulunmaktadır. İnceleme alanında su taşıyan birim, Eosen yaşlı karstik Midyat Formasyonudur. Kimyasal analiz sonuçlarına göre kaynak ve kuyu sularında bulunan anyon ve katyonların kökenleri açıklanmışta-. Bu verilerin yardımıyla suların Schoeller, Piper, üçgen, dairesel ve sütun diyagramları çizilerek, suların kimyasal bileşimlerinin litolojiyle ilişkileri ortaya konulmuş, suların birbirleriyle korelasyonu yapılmıştır. Kalsiyum, magnezyum ve bikarbonat, sularda en fazla bulunan iyonlardır. Bu iyonlar Midyat Formasyonundan kaynaklanmaktadır. İnceleme alanındaki kaynak ve kuyu sularında bulunan tuzların sıralanışı sütun diyagramlar yardımıyla hesaplanmıştır. Buna göre sularda en fazla bulunan tuzlar Ca(HC03)2 ve Mg(HC03)2, en az bulunan tuzlar ise NaCl ve MgS04'tır. Kimyasal analiz verileri yardımıyla sularının içilebilme diyagramları, ABD tuzluluk labaratuvarı diyagramı ve Wilcox diyagramları çizilmiştir. Bu diyagramlarda inceleme alanında bulunan sular "1. sınıf-iyi kalitede sular" sınıfında toplanmışlardır. Anahtar kelimeler : Midyat, Beyazsu Kaynağı, Karasu Kaynağı, su kimyası, karst.