Fıkıhta sanat, sanatta fıkıh

Abstract

Bu çalişma, İslam literatüründe sanat ve fıkhın birbirleriyle olan etkileşimini konu edinmektedir. Estetik duyarlılığın dışa yansıması olan sanata dair fıkhi tartışmalar, tasvire dayalı sanat dalları ile muhteva yönünden fıkhın kabullerine uymayan sanat eserlerinin meşruiyeti hakkında olmak üzere iki mecrada gelişmiştir. Fakihlerin gerek ittifak ettikleri gerekse ihtilaf ettikleri noktalarda görüşleri için öne sürdükleri delil ve gerekçeler, konunun irdelenmesinde ayrıca önem arz etmektedir. Bununla birlikte İslami ilimlerin genelinde olduğu gibi fıkıh, geleneksel dünyanın “sanat için sanat” anlayışıyla kendisini sınırlandırmayıp ayni zamanda “toplum için sanat” anlayışıyla hareket ederek düşündürme, bilinçlendirme ve neticede eğitme gibi kolektif şuurun oluşmasında sanattan faydalanmıştır. Bazen ilmî olarak yazılan fıkhi bir eserde, bazen vakıfnameler gibi bir senette, bazen de kanunnameler gibi resmi-hukuki bir metinde edebi ya da görsel sanatlarla karşılaşmak mümkündür. İslam medeniyetinin bir parçasını oluşturan bu gibi örneklerin estetik yönden incelenmesi gayesiyle böyle bir çalışma yapılmaktadır.