TÜRKİYE'DE BASKETBOL KLASMAN HAKEMLERİNİN SİBER MAĞDURİYETLERİ VE FARKINDALIKLARININ İNCELENMESİ

Abstract

Hakemler, spor müsabakalarının yarışma kurallarına uygun ve tarafsız olarak yönetilmesi sorumluluğunu üstlenen kişilerdir. Günümüzde bilişim teknolojilerindeki değişim ve gelişmeler her kesimden insanı sanal âlemin içerisine çekmekte ve çoğu zaman eleştiri sınırlarını aşan yorumlar siber taciz ve siber zorbalığa dönüşebilmektedir. Özellikle müsabaka öncesi ve sonrasında yaşanan bu durum, hakemlerin sergileyebilecekleri performansı da doğrudan etkileyebilecek bir husustur. Bu çalışma; Türkiye'de basketbol klasman hakemlerinin siber mağduriyetleri ve farkındalıklarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmaya Türkiye Basketbol Liglerinde A, B ve C Klasmanlarında görev yapan toplam 207 basketbol hakemi katıldı. Basketbol hakemlerine; Arıcak ve ark. tarafından geliştirilen 14 maddelik Siber Duyarlılık Ölçeği ile 24 maddelik Siber Mağduriyet Ölçeği uygulandı. Elde edilen veriler istatistik paket programında değerlendirildi, ikili karşılaştırmalarda parametrik testlerden T Testi ile çoklu karşılaştırmalarda Tukey uygulandı. Araştırma sonucunda; basketbol hakemlerinin siber zorbalığa karşı yüksek düzeyde duyarlılık ( = 36.29) gösterdikleri, erkek hakemlerin ise daha duyarlı oldukları görüldü. B klasman hakemlerinin diğer klasman hakemlerinden daha az duyarlılık sergiledikleri istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Yaş, medeni durum, eğitim durumu, meslek, hakemlik tecrübesi, internette ilk girilen web adresi, günlük internet kullanım süresi, internete ulaşım mekânları ve internete ulaşım araçlarının siber zorbalığa karşı duyarlılığı etkilemediği tespit edildi. Diğer taraftan basketbol hakemlerinin yüksek düzeyde siber mağduriyet ( =43.55) yaşadıkları, B klasman hakemlerinin diğer klasman hakemlerinden daha çok siber saldırıya uğradıkları ve günlük 9-12 saat internet kullananların daha az siber saldırılara maruz kalmaları istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, meslek, hakemlik tecrübesi, internette ilk girilen web adresi, internete ulaşım mekânları ve internete ulaşım araçlarının siber mağduriyete karşı duyarlılığı etkilemediği tespit edildi. Sonuç olarak, basketbol hakemlerinin siber zorbalığa duyarlılık göstermelerine rağmen siber mağduriyete maruz kaldıkları, ancak günlük internet kullanım süresinin mağduriyet ile ilişkili olmadığı söylenebilir.Referees are a neutral person who takes responsibility to be managed matches according to the rules of competitions. Today, changes and developments in information technology is to attract people into the virtual world and often beyond the limits of criticism can turn into cyber harassment and cyber bullying. Especially, this situation may directly affect before and after match to the performance of the referees. This study was carried out to investigate the cyber victimization and awareness of classification referees of basketball in Turkey. Totally 207 basketball referees who serve as A, B and C classification in Turkey Basketball Leagues was participated to the study. Cyber Sensitivity Scale composed of 14 items and Cyber Victimization Scale composed of 24 items developed by Arıcak et al. were applied to basketball referees. The obtained data were analyzed in statistical packages program, T-parametric tests and Tukey's test of variance analysis were performed to compare. In the result of the research; while basketball referees showed more sensitivity against cyber bullying (= 36.29), also male referees showed more sensitivity than females. B classification referees have significantly less sensitivity than other classification referee. Age, marital status, education, occupation, referee experience, first entering the web address on the Internet, daily internet usage time, internet access sites and the internet transport tools were found no affect against cyber bullying. In other words, basketball referees had a high level of cyber victimization (= 43.55), however B classification referee had been attacked than other classification referees and it was found significantly in term of daily 9-12 hours on the internet usage. Gender, age, marital status, education, occupation, referee experience, first entering the web address on the internet, internet access sites and the internet transport tools were found no affect against cyber victimization. As a result, despite showing sensitivity of the basketball referees are exposed to cyber victimization, it can be said it is not related to the victimization of daily internet usage time.