BATI VE DOĞU KEF (GULEMAN-ELAZIĞ) KROM YATAKLARININ MİNEROLOJİSİ VE JEOKİMYASI

Abstract

Elazığ ilinin 90 km güneydoğusunda bulunan Guleman krom yatakları, Türkiye'nin en önemli krom yataklarındandır. Bu bölgedeki krom yatakları dört ana bölgeye ayrılır. Bunlar; Gölalan, Pütyan, Rut-Lasir-Ayıpınarı, Kefdağ-Kapin- Şabata kesimleridir.Kef bölgesinde otokton birim olarak Lice Formasyonu, yakın çevresinde ise allokton birimler olarak Guleman Grubu, Hazar Karmaşığı ve Maden Karmaşığı gözlenir. Alt Miyosen yaşlı Lice Formasyonu kumtaşı, kireçtaşı, şeyl ve marn ardalanmasından oluşur. Jura-Alt Kretase yaşlı Guleman Grubu genel olarak; dünit, harzburjit ve bunların alterasyonu ürünü olan serpantinitleri içerir. Üst Meastrihtiyen-Alt Eosen yaşlı Hazar Karmaşığı yer yer volkanik ara katkılı kumtaşı, kiltaşı, şeyl marn ve killi kireçtaşı ardalanmasından oluşur. Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı ise kumtaşı, kireçtaşı, çamurtaşı, yastık lavlar, aglomera, tüf andezit-bazalt seviyesi ve Nummulitli kireçtaşlarından oluşur.Kef bölgesi kromit cevherleşmeleri bazik-ultrabazik kayaçlarla ilişkili Alpin (podiform) tipi yataklardır. Kromit cevherleşmeleri dünit ve harzburjitler içerisinde izlenmektedir. Bu kayaçlar yer yer alterasyona uğrayarak serpantinleşmişlerdir. Cevher kütleleri genellikle damar ve mercek şeklinde bir geometri sunmakta olup, D-B doğrultulu ve 80-85 ? ile G'ye eğimlidirler. Kalınlıkları 1 m'den 40 m'ye kadar değişir. Kromit cevherleri genelde masif olup, daha az olarak saçınımlı, bantlı dokuda izlenmektedir.Çalışma alanındaki ana cevher minerali kromittir. Bunun dışında az miktarlarda nikel mineralleri bulunmaktadır. Kromit taneleri genellikle özşekilsiz ve tektonizmanın etkisi ile parçalanmış olarak izlenirler.Kef bölgesindeki örneklerin Cr2O3 içerikleri % 29,17-53,04 arasında değişmekte olup ortalama tenörü % 39,00'dur.Anahtar Kelimeler: Ultrabazik, Kromit, Podiform Kromit, Peridotit, Alpin Tipi Kromit, Ortomagmatik.

Guleman area which is 90 km SE Elazığ city settlement, is one of the most important chrome district of Turkey. Guleman Chromite deposits are divided into 4 major groups. These are Gölalan, Pütyan, Rut-Lasir-Ayıpınarı and Kefdağ-Kapin-Şabata.In the area, autuchtonous Lice Formation, allochtonous Guleman Group, Hazar Complex and Maden Complex make up the Lithologies. Lower Miocone aged Lice Formation is made of alternate layers of sandstone, limestone, shale and marl. Jurassic-Cretaceous Gulemen Group corsist generaly of dunite, harsburgite and their alteration products serpentinite. Upper Measterichtian-Lower Eocene Hazar Complex is composed of volcanic interbeddet in places, alternates of sandstone, claystone, shale marl and clayeylimestone. Litologies of Middle Eocene Maden Complex are sandstone, limestone, mudstone, pillow lavas, andesite-basalt flows agglomeate, tuff and Nummilitie limestone.Kef Chromite mineralizations are Alpin (podiform) type and associated with basic-ultrabasic rocks. Choromite mineralizations occur in harzburgite and dunite. These rocks are serpentinited in places. The ore bodies have generally streak and lens form. The ore bodies have E-W strike directions and S dips with angles about 80-850. The thicknes vary between 1 m and 40 metres, along the strike and dip directions. The ore is generaly massive but dissemineted and also common. The chromite levels are cut and displaced by small size faults.The dominant mineral is chromite and very scarcely minure crystals of Ni minerals. The chromite grains are unhedral and fractured by tectonic movements.Cr2O3 contents of studied samples vary between 53,04 and 29,17 and mean value is 39,00 .Key words: Ultrabasic, Chromite, Podiform Chromite, Alpin Type Chromite, Orthomagmatic.