BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMENLERİ İLE DİĞER BRANŞ ÖĞRETMENLERİNİN KARAR VERME VE ATILGANLIK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLİKLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Abstract

Karar verme, insanların günlük hayatlarında sıklıkla kullandıkları bir olgudur. İnsanlar rutin işleri ile ilgili bazı kararlar vermenin yanında, bazen ortaya çıkan bazı sorunların çözümü için de karar verme yoluna giderler. Atılganlık kavramı ise literatürde insanların haklarını savunmaları, haklarını savunurken de başkalarının haklarını çiğnememeyi içeren davranışlar şeklinde tanımlanmıştır. Yapılan bu araştırmada beden eğitimi öğretmenleri ile diğer branş öğretmenlerinin karar verme ve atılganlık düzeylerinin bazı değişkenliklere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Malatya il merkezindeki farklı , ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan 150 beden eğitimi öğretmeni ile 161 diğer branşlarda görev yapan öğretmenler olmak üzere toplam 311 öğretmen katılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin karar verme stillerinin belirlenmesinde Melbourne Karar Verme Ölçeği, atılganlık düzeylerinin belirlenmesinde ise Rathus Atılganlık Envanteri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizlerinde SPSS 22.0 for Windows programında tanımlayıcı istatistik (frekans analizi), One Sample Kolmogorov-Smirnov, Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H testleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda öğretmenlerin mesleği seçme nedenlerine, maddi sıkıntı yaşama durumlarına ve görev yaptıkları okullardaki öğrencilerden memnun olma düzeylerine göre karar verme stillerinin anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur (p<0.05). Buna karşılık öğretmenlerin branşlarına, yaş gruplarına, cinsiyetlerine, medeni durumlarına, mesleki kıdem yıllarına, eğitim seviyelerine, görev yaptıkları okul türlerine (ilkokul, ortaokul, lise), okulların sosyo-ekonomik özelliklerine, meslektaşlar ile olan ilişkilerine ve iş doyum düzeylerine göre karar verme stillerinin anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir (p>0.05). Öğretmenlerin atılganlık düzeylerinin sadece mesleği tercih etme nedenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuş (p<0.05), buna karşılık branş, yaş, cinsiyet, medeni durum, mesleki kıdem, eğitim düzeyi, görev yapılan okul türü, okulların sosyo-ekonomik durumu, görev yapılan okulda öğrencilerden memnun olma durumu, maddi sıkıntısı bulunma durumu ve iş doyum düzeyinin öğretmenlerin atılganlık düzeyleri üzerinde önemli birer belirleyici olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (p>0.05). Sonuç olarak araştırmada ele alınan demografik özelliklerin öğretmenlerin atılganlık düzeyleri ve karar verme stilleri üzerinde genel olarak önemli birer belirleyici olmadığı söylenebilir. Ancak demografik özelliklerin öğretmenlerin karar verme stilleri ve atılganlık düzeyleri üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılması için yeni araştırmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Beden eğitimi, öğretmenlik mesleği, atılganlık, karar verme stilleriThe aim of this study is to examine the decision-making and assertiveness levels of physical education teachers and other branch teachers in terms of some variables. Participants of the study were totally 311 teachers 150 of whom were physical education teachers and 161 other branch teachers working at various primary, secondary and high schools in Malatya city center. The Melbourne Decision Making Questionnaire was used to identify decision-making styles of participant teachers, and the Rathus Assertiveness Inventory was used to identify assertiveness levels of teachers. SPSS 22.0 for Windows program was used in descriptive statistical analysis (frequency analysis), One Sample Kolmogorov-Smirnov, Mann Whitney U and Kruskal Wallis H tests were used to analyze the data collected in the study. At the end of the study, decision making styles of participant teachers in terms of reasons for choosing teaching as a profession, having financial troubles, and being happy with the students of the schools they worked for revealed significant differences (p<0.05). On the other hand, as for branches of teachers, age groups, genders, marital statuses, seniority, education levels, school types they were working (primary, secondary, high school), socio-economic conditions of the schools, relationship with colleagues, and professional satisfaction level decision-making styles, there were no significant difference (p>0.05). Only in terms of their reasons for choosing teaching as a profession showed significant difference in assertiveness levels (p<0.05), however, age, gender, marital status, seniority, education level, school type they worked in, socio-economic level of the schools they worked in, being happy with the students of the school they worked in, financial troubles and professional satisfaction levels were not observed to be determinant factors on assertiveness levels (p>0.05). In conclusion, demographic characteristics handled in the study might be accepted as not determinant enough to evaluate assertiveness levels and decision-making styles of teachers in general. However, new studies focusing on the effects of demographic characteristics on decision-making styles and assertiveness levels of teachers are needed to evaluate these effects better. Key Words: Physical education, Teaching profession, Assertiveness, Decision-making styles.