ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİNDE RENK ADLARINDAN TÜRETİLEN İSİMLER VE KULLANIM ALANLARI - Gökbayır, Tuğba; Gökbayır, Mehmetcan (Kaşgarlı Mahmut Uygur-Çin Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2024)
Renk adları, Çağdaş Türk lehçelerinde büyük bir çeşitliliğe sahiptir. Renk adlarının fazla olması yapım eklerinin pekiştirilmesiyle ilişkilidir. Yapım ekleri isim ve fiil gövdelerine gelerek yeni kelimelerin türetilmesini sağlar. Renk adlarına da isimden isim yapan eklerin getirilmesiyle yeni veya pekiştirilmiş bir renk adı ortaya çıkar. Bu sebeple, renk adlarında artış görülür ve renklerin farklı işlevleri ortaya çıkar. Renklerin sahip olduğu bu farklı işlevler, dilin işlenişine ve gelişimine katkı sağlar. Her dilin sahip olduğu sözcük hazinesi, tarihi süreçte gelişen ve canlılığını sürdüren bir olgudur. Renk adları da bu hazinenin önemli kültürel bir parçasıdır. Bu çalışmada, Çağdaş Türk lehçelerinin tamamında görülen renk adları çeşitli kaynaklardan tespit edilmiştir. Sırasıyla Kuzeybatı (bazı ağızlarıyla birlikte), Güneydoğu, Güneybatı, Kuzeydoğu grubu ve Türk dilinin uzak lehçeleri olan Çuvaş, Saha/Yakut Türkçelerindeki isimden isim yapan ekler tespit edilip yeni renk adları türetmiş olan kelimeler ele alınmıştır. Türetilmiş olan bu kelimelerin hangi ekle yeniden türetildiği gösterilmiş ve anlamları tırnak içinde verilmiştir.

Color names have great diversity in Contemporary Turkish dialects. The abundance of color names is related to the reinforcement of derivational suffixes. The addition of derivational suffixes to noun and verb stems and enables the derivation of new words. A new or reinforced color name emerges by adding suffixes to color names. For this reason, there is an increase in color names and different functions of colors emerge. These different functions of colors contribute to the processing and development of the language. The vocabulary of each language is a phenomenon that has developed and maintained its vitality throughout the historical process. Color names are also an important cultural part of this treasure. In this study, color names seen in all Contemporary Turkish dialects were identified from various sources. The suffixes that make nouns from nouns in the Northwest (with some dialects), Southeast, Southwest, Southwest, Northeast group and distant dialects of the Turkish language were identified and the words that derived new colour names were discussed. It is shown with which suffixes these words were derived and their meanings are given in quotation marks.
DERIVED NAMES FROM COLOR TERMS AND THEIR AREAS OF USAGE IN CONTEMPORARY TURKIC DIALECTS
Keywords: Modern Turkic Languages and Literatures (Other); Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları (Diğer)