Deneysel Xanthium Strumarium ZehirlenmesiOluşturulan Ratlarda Ursodeoksikolik asit veSteviosid’in Tedavi Edici Etkilerinin Belirlenmesi - Alkaç, Zeliha Keskin; Dağoğlu, Gürdal; Eröksüz, Yesari (My University, 2020)
Amaç: Xanthium strumarium bitkisindeki atraktilozid (ATR), başta karaciğer olmak üzere dokularda oldukça toksik bir bileşiktir. Oksidatif fosforilasyonu önleyerek enerji krizi oluşturma, oksidatif hasar, mitokondriyal disfonksiyon ile hücre ölümüne neden olur. Ursodeoksikolik asit (UDCA), hücrelerde mitokondriyal por açılımını ve reaktif oksijen türlerinin oluşumunu önleyen antioksidan ilaçtır. Stevioside (STV) antioksidan, antiflamatuvar, antidiabetik etkili bileşiktir. Amaç, ATR ile karaciğer ve böbrek hasarı oluşturulan ratlarda UDCA ve STV? in olası koruyucu etkilerinin belirlenmesidir. Yöntemler: Çalışmada 155 adet Sprauge-Dawley rat kullanıldı. Ratlar her grupta 25, kontrol grubunda 5 hayvan, toplamda 7 gruba ayrıldı. Deney süresi 7 gün olarak belirlendi. ATR verilmesinden sonraki 6. saatte UDCA ve STV verildi ve her gün aynı saatte 7 kez takrarlandı. Tedavi ajanlarının verilmesini takiben 6, 24, 72, 120 ve 168. saatlerde her gruptan 5 hayvan dekapite edilerek kan, karaciğer, böbrek alındı. Dokularda histopatoloji yapıldı ve immünohistokimyasal olarak ATP-az enzim reaktivitesi belirlendi. AST, ALT, ALP, LDH, CK, BUN, Kreatinin, total bilirubin, glukoz düzeyleri ile MDA, GSH, SOD analizleri yapıldı. Mitokondrilerde Ca+2 düzeyi ve mPTP kanallarının açılma oranları belirlendi. GC-MS cihazında kan, karaciğer, böbrekte ATR düzeyleri belirlendi. Bulgular: ATR? in biyokimya parametrelerini yükselttiği, glukozu düşürdüğü; dokularda MDA düzeylerini arttırdığı; GSH ve SOD aktivitelerini azalttığı tespit edildi. Mitokondriyal Ca+2 düzeyini, mPTP açılma oranını, ATP-az enzim reaktivitesini arttırdığı; histopatolojik incelemelerde nekrotik hüce ölümüne yol açtığı belirlendi. Tedavi grubuplarının oksidatif stres ile kan biyokimya parametrelerini normale yaklaştırdığı, ATR+UDCA ve ATR+UDCA+STV gruplarının, mitokondriyal Ca+2 artışı ve mPTP açılması üzerinde iyileştirci etkiye sahip olduğu ancak, ATR+STV? in bu iki parametre üzerinde herhangi bir etki sağlamadığı gözlendi. Patolojik hasarı önlemede üç tedavi grubunun etkili olup, bu etkiyi incelenen tüm saatlerde sağlayamadığı belirlendi. Artan ATP-az enzim reaktivitesini üç grup da azalttı. Oluşan karaciğer ve böbrek hasarını önlemede UDCA ve STV? in önemli öçlüde etkili olduğu gözlendi. ATR+UDCA+STV? in ise bazı parametreler üzerindeki daha etkili olduğu tespit edildi.
01.12.2020
Keywords: Rat; ursodeoksikolik asit; stevioside; xanthium strumarium