METİL FARNESOAT VE RETİNOİK ASİT ENJEKSİYONLARININ DİŞİ PONTASTACUS LEPTODACTYLUS'LARDA BAZI ÜREME PARAMETRELERİNE ETKİSİ - BAL, MEHMET (Fırat Üniveristesi, 2025)
Ekonomik önem taşıyan kerevit türlerinden biri olan Pontastacus leptodactylus yılda bir kez yumurta vermektedir. Yumurta sayısı, önemli bir yumurta kalite belirleme parametrelerinden biri olup, bu yöndeki çalışmalar önem arz etmektedir. Bu çalışmada, farklı dozlarda metil farnesoat (MF) hormonu ve retinoik asit (RA), (Vitamin A Acid/Tretinoin) enjekte edilen dişi kerevitlerde yumurta sayısı, üreme sistemi ağırlığı, gonadosomatik indeks (GSI) ve hepatosomatik indeks (HSI) değerleri belirlendi. Ayrıca MF'nin dişi P. leptodactylus'un hepatopankreasındaki protein, amino asitler ve yağ asitleri üzerine etkisinin araştırılması da amaçlandı. Kerevitlere çiftleşme dönemi başlamadan önce 3 deneme grubuna MF enjeksiyonu sırasıyla 250, 500 ve 1000 ng g?¹ vücut ağırlığı dozlarında uygulandı. Çalışma sonunda, MF enjekte edilen kerevitlerde yumurta sayısı ve gonadosomatik indeks değerlerinin kontrol grupları ve diğer deneme gruplarında bulunan kerevitlerle karşılaştırıldığında önemli düzeyde farklılık gözlendi (P < 0,05). Diğer taraftan, kontrol ve deneme grupları arasında hemolenf MF düzeyi açısından önemli bir fark görülmedi (P > 0,05). Bunlarla birlikte, yapılan çalışmalar sonucunda, kontrol ve deneme gruplarında hepatopankreasta 18 adet belirlenen amino asit miktarları arasında valin ve lösin amino asidinin haricinde istatistiksel olarak önemli bir farklılığın olamadığı belirlendi (P > 0,05). Ayrıca, kontrol grubu ile deneme gruplarındaki kerevitler arasında yağ asitleri açısından istatistiksel olarak önemli derecede bir fark belirlenmedi (P > 0,05). Hepatopankreasta protein miktarı değeri D3 grubunda yüksek olduğu görüldü. Deneme grupları arasında ise hepatopankreastaki protein miktarının önemli derecede farklılık göstermediği bulundu (P > 0,05). RA enjeksiyonu deneysel gruplara (D1, D2, D3) sırasıyla 10, 20 ve 40 µg g?¹ vücut ağırlığı dozlarında uygulandı. Çalışma sonunda, RA enjekte edilen kerevitlerde, yumurta sayısı açısından kontrol grupları (K1 ve K2) ve deneysel gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmadı (P > 0,05). Ancak D2 grubunun yumurta sayısının diğer gruplardan yüksek olduğu belirlendi. Kontrol gruplarında yumurta sayısı K1 ve K2 için sırasıyla 206 ve 211, deneysel gruplarda ise D1, D2 ve D3 için sırasıyla 210, 240 ve 212 olarak bulundu. Sonuç olarak, dişi P. leptodactylus'ta yumurta sayısının arttırılmasında MF enjeksiyonunun olumlu yönde etkili olduğunun bulunması nedeniyle bu türün üreme verimliliğinin MF enjeksiyonu ile artırılabileceği kanaatine varıldı. Ayrıca dişi P. leptodactylus'ta yumurta sayısının arttırılmasında RA enjeksiyonunun da olumlu yönde etkili olabileceği kanaatine varıldı.

Pontastacus leptodactylus, one of the economically important crayfish species, lays eggs once a year. Egg number is one of the important egg quality determination parameters and studies in this direction are important. In this study, egg number, reproductive system weight, gonadosomatic index (GSI) and hepatosomatic index (HSI) values were determined in female crayfish injected with different doses of methyl farnesoate (MF) hormone and retinoic acid (RA), (Vitamin A Acid/Tretinoin). It was also aimed to investigate the effect of MF on protein, amino acids and fatty acids in the hepatopancreas of female P. leptodactylus. Crayfish were injected with MF in 3 experimental groups at doses of 250, 500 and 1000 ng g-¹ body weight, respectively, before the beginning of the mating period. At the end of the study, a significant difference was observed in the number of eggs and gonadosomatic index values of the crayfish injected with MF compared to the crayfish in the control and other experimental groups (P < 0.05). On the other hand, no significant difference was observed between the control and experimental groups in terms of hemolymph MF levels (P > 0.05). However, as a result of the studies, it was determined that there was no statistically significant difference between the amounts of 18 amino acids determined in the hepatopancreas of the control and experimental groups, except for valine and leucine amino acids (P > 0.05). In addition, there was no statistically significant difference in fatty acids between the crayfish in the control and experimental groups (P > 0.05). The protein content in the hepatopancreas was higher in the D3 group. There was no significant difference in the amount of protein in the hepatopancreas between the experimental groups (P > 0.05). Retinoic acid injection was administered to the experimental groups (D1, D2, D3) at doses of 10, 20 and 40 µg g-¹ body weight, respectively. At the end of the study, there was no statistically significant difference between the control groups (K1 and K2) and the experimental groups in terms of the number of eggs in crayfish injected with RA (P > 0.05). However, the number of eggs of D2 group was higher than the other groups. The number of eggs in the control groups were 206 and 211 for K1 and K2, respectively, and 210, 240 and 212 for D1, D2 and D3 in the experimental groups, respectively. As a result, MF injection was found to be positively effective in increasing the number of eggs in female P. leptodactylus and it was concluded that the reproductive efficiency of this species could be increased by MF injection. It was also concluded that RA injection may also be positively effective in increasing the number of eggs in female P. leptodactylus.
The effect of methyl farnesoate and retinoic acid injections on some reproductive parameters in female Pontastacus leptodactylus
Keywords: Su Ürünleri