ŞEHRİSTÂNÎ ONTOLOJİSİNDE VARLIK ANLAYIŞI VE ALANLARI - Öztürk, Halil (Fırat University, 2018)
Varlık, Kelâm’ın temel konuları arasında yer almaktadır. İslam düşünce tarihine bakıldığında özellikle Cüveynî ile Gazzâlî’nin başlatmış olduğu müteahhirîn dönemden itibaren eserlerde önemli bir yer edindiği görülmektedir. Dönemlere göre Kelâm ilminin konuları değişiklik göstermektedir. Mütekaddimîn dönemde en önemli mesele Allah’ın birliğini ve sıfatlarını ortaya koyma ve savunma iken felsefenin İslâm dünyasında yayılmasıyla birlikte Kelâm ilminin ilgi alanında da bir genişleme meydana geldi. Müteahhirîn dönemle birlikte varlık konusu kelâm’ın temel konuları arasına girdi. Felsefe de varlığa mutlak var olması noktasından yaklaşmakta ancak tamamen meseleyi ele alırken aklı hareket noktası almaktadır. Kelâm ise akılla beraber nakle de bağlı kalmaktadır. Böylece kelâm ilmi konusunu genişletmekle beraber felsefe gibi diğer ilimlerden farklı olarak meseleye yaklaşım tarzının farklılığını da ortaya koymaktadır. Kelamcıların varlık konusunu ele alma noktasında göstermiş oldukları hassasiyetin şüphesiz ki bir nedeni vardır. Şöyle ki kelamın ana esası tevhittir. Nübüvvet ve meâd gibi esaslar ise tevhidin içerisindedir. Tevhidi ispat etmenin yolu ise Allah’ın varlığının delillendirilmesine dayanmaktadır. Bu durumda Allah ve varlık diye iki kavramla karşılaşmaktayız. Allah’ın varlığını ispat edebilmek için ise varlığın araştırılması ve ispat edilerek ortaya konulması gerekmektedir. Bu çalışmada müteahhirîn döneminin çok yönlü âlimlerinden birisi olan Şehristânî’nin varlık anlayışını ortaya koymaya çalışacağız. Bunu da varlığın tanımı, kısımları ve varlıkla ilgili olan kavramlardan hareketle genel olarak izah edeceğiz

Existence is among the basic concepts of Kalam. When the Islamic intellectual history is considered, it is seen that especially it had an important place in the works as of the Muteahhirin Period, which was initiated by Cüveyni with Gazzali. The subjects of Kalam show variations in periods. The most important issue was showing and defending the unity of Allah and His attributes in the Mutekaddimin Period. When philosophy became common in the Islamic world, an expansion also occurred in the point of interest of Kalam. The existence concept was included in the basic issues of Kalam as of the Muteahhirin Period. Philosophy was interested in existence concept in the context of absolute existence; however, philosophy takes the mind as the starting point when it is dealing with this issue. Kalam, on the other hand, sticks to narration as well as the mind. Bo doing so, while Kalam expanded its sphere, it also showed the difference in its approach to the issue, which is different from other sciences like philosophy. The sensitivity of Kalam scientists when they are dealing with the existence concept surely had a reason; and the fundamental pillar of Kalam was Tawhid. The pillars such as Nubuvvat Prophecy and Mead are included in Tawhid. The way to prove Tawhid is to show evidence for the existence of Allah. In this case, we face two concepts as “Allah” and “existence”. To prove the existence of Allah, it is necessary that the existence is investigated and proven. In the present study, we will try to uncover the existence concept of Sehristani, who was one of the sophisticated scholars of the Muteahhirin Period. We will do this in general terms based on concepts like the definition of existence and its parts
The Understanding Of Existence And Its Field In Şehristani’s Ontology