ARİSTOTELES VE FARABİ'DE NİHAİ AMAÇ VEYA İYİ OLARAK MUTLULUK - DOĞAN, ZEYNEP (Fırat Üniveristesi, 2022)
Yaşamı boyunca birçok kişi yaşamın bir amacının olup olmadığını ve daha ziyade insanın bir amacının ya da bir işinin olup olmadığına dair sorular sormuşlardır. Bu amacın iyiyi elde edebilmek olduğunu, ancak iyi olanın, iyi kavramının ve iyinin niçin istenildiği ile ilgili farklı görüşler ortaya koymuşlardır. Diğer düşünürler gibi Aristoteles ve Farabi'ye göre de insan, onu mutlu eden şeyin 'iyi' olabileceğini düşünür. Mutluluk, birçok kimse için kazanılması gereken bir erdem olarak görülür. Var olan her şey mutlu olmaya doğru yönelir. Aristoteles'e göre en nihai amaç iyiyi bilmek, ona yönelmek ve böylelikle mutluluğu yaşamaktır. Mutluluk hiç araç olmayıp yalnızca amaç olandır. Aristoteles'e göre, en yüce amacımız budur. Aristoteles, politikanın, metafiziğin ve erdemin yolunun, yalnızca mutluluğa ulaşmak için bir araç olabileceğinden söz etmektedir. Bu araçlar vasıtasıyla insan, nihai amacına ulaşabilmektedir. Aynı zamanda Aristoteles'e göre mutluluk başka herhangi bir amaç için seçilen değil de, yalnızca kendisi için tercih edilen bir nihai amaçtır. Bütün yaşamın temel gayesi kendinde iyi olan başka hiçbir şey için değil bizzat kendisi için istenen ve erdemlerin sonucu olan bu mutluluğa ulaşabilmektir. Farabi'de ise ahlak, metafizik, siyaset ve epistemoloji arasında sıkı bir bağ vardır. Onun ahlak anlayışı bu bağlardan kopuk düşünülememektedir. Farabi'nin mutluluk araştırması, mantık ile başlayıp metafizik ile son bulmaktadır. Aynı zamanda mutluluk, Aristoteles'te olduğu gibi en meşhur amaçtır. Farabi'ye göre insan ve bütün diğer varlıklar Tanrı'dan sudur etmiştir. Bu sebeple insan, mutluluğa ilk akla ulaşabilmeyi amaç edinerek kavuşabilir.

Throughout his life, many people have asked questions about whe thert here is a purpose in life, and rather, whether a person has a goal or a job. They have put forward different opinions that this goal is toachievethe good, but a bout what is good, the concept of the good, and why the good is desired. Like other philosophers, according to Aristotles and Farabi, a human thinks that what makes him happy can be "good". Happiness is seen as a virtue that needs to be earned for many people. Everything that exists tends to be happy. According to Aristotles, the ultimate goal is to know the good, turn to it and thus experience happiness. Happiness is not a tool at all, but only a goal. According to Aristotles, this is our ultimate goal. Aristotles speaks of the fact that politics, metaphysics and the path of virtue can only be a means to achieve happiness. Through these tools, man is able to achieve his ultimate goal. At the same time, according toAristotles, happiness is an ultimate goal that is not chosen for any other purpose, but is preferred only for oneself. The main goal of all life is to reach the happiness that is desired for oneself and is the result of virtues, and not for anything else that is good in oneself. To Farabi's way of thinking, there is a close connection between decency, metaphysics, politics and epistemology. His sense of morality cannot be considered disconnected from this context. The happiness research of Farabi begins with logic and ends with metaphysics. At the same time, happiness is the most famous goal, as in Aristotles. Intheopinion of Farabi, man and all other beings are emerged from God. For this reason, man can achieve happiness by aiming to reach the first mind.
Happiness as the ultimate goal or goodfor Aristotle and al Farabi
Keywords: Felsefe