MUHAMMED ÂBİD EL-CÂBİRİ'NİN FEHMÜ'L-KUR'ANİ'L-HÂKİM ADLI ESERİNDE YAHUDİLİK İLE İLGİLİ BİLGİLERİN DİNLER TARİHİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ - KAYA, GAMZE (Fırat Üniveristesi, 2026)
Fehmü'l-Kur'ani'l Hâkim'de Yahudilikle ilgili ayetlerin tefsirinin konu edildiği tez çalışmasında elde edilen veriler dinler tarihi perspektifinde değerlendirilmiştir. Yahudilikle ilgili bilgiler öncelikle Yahudi kaynaklarına göre ele alınmış daha sonra Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim'de konunun nasıl ele alındığı ortaya konulmuştur. Son aşamada ise elde edilen veriler mukayeseli metot kullanılarak karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiştir. "Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkimde Yahudilikle İlgili Bilgilerin Dinler Tarihi Açısından Değerlendirilmesi" başlıklı bu tez çalışması giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde araştırma konusu ve önemi ile araştırmanın amacı ve metodu ele alınmıştır. Ayrıca giriş bölümünde "İslam'da Tefsir Geleneği ve Muhammed Âbid el-Câbiri'nin Fehmü'l- Kur'ani'l -Hâkim Adlı Eseri" başlığı altında tefsir ilminin önemi ile Muhammed Âbid el-Câbiri'nin Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim adlı tefsirinin önemi üzerinde durulmuştur. Tez çalışmasının birinci ana bölümünde Yahudiliğin isimlendirilmesi ve tarihçesi konu edilmiştir. İkinci ana başlık altında Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim'de yer alan Yahudilikte inançla ilgili hükümlerin anlatımı gerçekleştirilmiştir. Üçüncü ana başlık altında ise Yahudilikte İbadetler, Kutsal Toprak ve Mabed Anlayışı ile Yiyecek ve İçecekler başlıklarına değinilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmada elde edilen bulgular, dinler tarihi açısından objektif bir yaklaşımla ele alınarak genel bir değerlendirme yapılmıştır.

In the thesis study in which the exegesis of the verses related to Judaism in Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim is examined, the data obtained have been evaluated from the perspective of the history of religions. Information concerning Judaism was first addressed on the basis of Jewish sources, and subsequently, the manner in which the subject is treated in Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim was revealed. In the final stage, the obtained data were analyzed comparatively by employing the comparative method. This thesis, entitled "An Evaluation of the Information on Judaism in Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim from the Perspective of the History of Religions," consists of an introduction, three main chapters, and a conclusion. In the introduction, the research topic and its significance, as well as the aim and methodology of the study, are discussed. Additionally, under the heading "The Tafsir Tradition in Islam and Muhammad 'Abid al-Jabiri's Work Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim," the importance of the science of tafsir and the significance of Muhammad 'Abid al-Jabiri's tafsir entitled Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim are emphasized. In the first main chapter of the thesis, the naming and historical development of Judaism are examined. The second main chapter addresses the presentation of beliefs related to Judaism as discussed in Fehmü'l-Kur'ani'l-Hâkim. The third main chapter focuses on worship in Judaism, the concept of the Holy Land and the Temple, as well as food and beverages. In the conclusion, the findings obtained in the study are addressed through an objective approach from the perspective of the history of religions, and a general evaluation is presented.
Evaluation of the information on Judaism in Muhammed Abid el-Jabiri's work Fehmü'l Kur'ani'l Hâkim in terms of the history of religions
Keywords: Din