Santrifüj Pompa Sistemlerinde Yapısal Tasarım Parametrelerinin Dinamik Özellikler Üzerindeki Etkilerinin Belirlenmesi - Şen, Murat (Dicle Üniversitesi, 2025)
Pompa sistemleri mühendislik uygulamalarında yaygın olarak kullanılmakta olup, çok sayıda mühendislik hesaplamasıyla titizlikle tasarlanır. Mühendisler daha güvenli ve verimli pompalar üretmek için çaba gösterirler. Bu sistemler, şaftlar, çarklar ve yataklar gibi hareketli bileşenleri içeren ve çeşitli dinamik etkilere maruz kalan dinamik yapılardır. Bu tür sistemlerin tasarım aşamasında, dinamik özelliklerinin tasarımla nasıl gelişeceğini anlamak, güvenli ve yüksek performanslı bir çalışma sağlamak için çok önemlidir. Bu çalışmada, santrifüj bir pompa sisteminin şaft, çark ve yataklardan oluşan bir rotor sistemi üzerinde modal analiz ve rotordinamik analiz yapılmıştır. Bu sistemin sayısal bir modeli MATLAB kullanılarak oluşturulmuştur. Santrifüj pompanın hareketli rotoru Euler-Bernoulli kiriş teorisi kullanılarak modellenmiştir. Çark, polar ve çap momentleri ataletleri dikkate alınarak 3 boyutlu katı modeli oluşturulduktan sonra eşdeğer bir disk olarak temsil edilmiştir. Rotora destek sağlayan bilyalı yataklar ise lineer yay ve sönümleme elemanları kullanılarak modellenmiştir. Rotor sisteminin doğal frekanslarının ve kritik hızlarının, şaft desteği için kullanılan iki bilyalı yatak arasındaki farklı mesafeler ve çeşitli yatak sertlik değerleri için nasıl değiştiği araştırılmıştır. Ek olarak, çark ile yataklar arasındaki transfer frekans tepki fonksiyonlarında anti-rezonans frekanslarının varlığı tespit edilmiş ve bunların parametre değişiklikleriyle nasıl farklılık gösterdiği analiz edilmiştir. Yapılan parametre varyasyonları, doğal frekansların ve kritik hızların önemli ölçüde değiştiğini ve bu değişikliklerin mod şekillerine bağlı olarak farklı eğilimler gösterdiğini ortaya koymuştur. Sonuçlar, pompa sistemi rotorlarındaki yapısal tasarım parametrelerinin sistemin dinamik özelliklerini önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir.

Pump systems are widely used in engineering applications and are meticulously designed using numerous engineering calculations. Engineers strive to produce safer and more efficient pumps. These systems are dynamic, incorporating moving components such as shafts, impellers, and bearings, all subject to various dynamic effects. During the design phase of such systems, understanding how their dynamic characteristics will evolve with the design is crucial for ensuring safe and high-performance operation. In this study, modal analysis and rotordynamic analysis were performed on a rotor system, consisting of the shaft, impeller, and bearings, of a centrifugal pump system. A numerical model of this system was created using MATLAB. The moving rotor of the centrifugal pump was modeled using the Euler-Bernoulli beam theory. The impeller was represented as an equivalent disk after creating its 3D solid model, taking into account its polar and diametric moments of inertia. The ball bearings supporting the rotor were modeled using linear spring and damping elements. It is investigated how the natural frequencies and critical speeds of the rotor system changed for different distances between the two ball bearings used for shaft support and for various bearing stiffness values. Additionally, the presence of anti-resonance frequencies in the transfer frequency response functions between the impeller and the bearings was identified, and their variations with parameter changes were analyzed. The conducted parameter variations revealed that the natural frequencies and critical speeds changed significantly, and these changes exhibited different tendencies depending on the mode shapes. The results demonstrate that constructional design parameters in pump system rotors significantly impact the system's dynamic characteristics.
Determination of the Effects of Structural Design Parameters on Dynamic Characteristics of Centrifugal Pump Systems
Keywords: Dynamics; Vibration and Vibration Control; Dinamikler; Titreşim ve Titreşim Kontrolü; Machine Theory and Dynamics; Makine Teorisi ve Dinamiği