DENEYSEL POLİKİSTİK OVER SENDROMU OLUŞTURULAN RATLARDA PELARGONİUM SİDOİDES EKSTRESİNİN BAZI BİYOKİMYASAL VE ANTİOKSİDAN PARAMETRELER ÜZERİNE ETKİSİ - MAMUR, MAİDE NUR (Fırat Üniveristesi, 2025)
Çalışmada, deneysel polikistik over sendromu (PKOS) oluşturulan ratlarda oksidatif stres üzerine pelargonium sidoides ekstresinin potansiyel terapötik etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. PKOS, kadınlarda sık görülen hormonal bir bozukluk olup yumurtalıklarda (overlerde) çok sayıda küçük kist benzeri oluşumların (foliküllerin) olması ve yumurtlamanın düzensiz ya da hiç olmaması ile karakterizedir. Pelargonium sidoides ise anti-inflamatuar, antimikrobiyal, antiviral ve antioksidan etkileri olan ve birçok hastalıkta yaygın kullanım alanı bulmuş bir bitki türüdür. Çalışmada 2,5 aylık otuz beş dişi Sprague Dawley rat kullanılmıştır. Ratlar beş ayrı gruba ayrılmıştır. Birinci gruba herhangi bir tedavi uygulanmamıştır. 2. gruba karboksimetil selüloz (CMC) (%1'lik, 1 ml) uygulanmıştır. 3. gruba 3 gün boyunca gavaj yoluyla 30 mg/kg/gün vücut ağırlığı dozunda pelargonium sidoides ekstresi uygulanmıştır. 4. gruba 21 gün boyunca gavaj yoluyla 1 mg/kg/gün letrozol (PKOS ajanı) %1 CMC'de çözülerek uygulanmıştır. 5. gruba letrozol ve pelargonium sidoides ekstresi birlikte uygulanmıştır. 5. grupta pelargonium sidoides ekstresi uygulamasına letrozol uygulamasının 19. gününde başlanmış ve 3 gün boyunca uygulanmıştır. Bu gruba pelargonium sidoides ekstresi letrozol uygulamasının son 3 günü yapılmıştır (19. 20. ve 21. günlerde). Çalışmada, kan ve ovaryum dokularında malondialdehit (MDA), redükte glutatyon (GSH), katalaz (KAT), glutatyon peroksidaz (GSH-Px), glutatyon-S-transferaz (GST) ve süperoksit dismutaz (SOD) gibi antioksidan parametrelerdeki değişiklikler ile otoanalizörde PKOS'ta önemli laboratuvar bulguları olan serum luteinleştirici hormon (LH), folikül stimülan hormon (FSH), testosteron, glikoz, insülin ve kolesterol düzeylerindeki değişiklikler incelenmiştir. Çalışma sonunda, kontrol grubuna kıyasla PKOS grubunda, MDA düzeyleri plazma ve ovaryum (sırası ile p<0,05 ve p<0,001) dokularında daha yüksek bulunurken, GSH (p<0,05 ve p<0,001) düzeyleri ile KAT (p<0,001), GSH-Px (p<0,001), GST (p<0,001) ve SOD (p<0,05 ve p<0,001) aktiviteleri daha düşük bulunmuştur. PKOS+pelargonium sidoides grubu, PKOS grubu ile karşılaştırıldığında GSH düzeyleri bakımından kanda fark olmadığı belirlenirken (p>0,05), ovaryumda artış (p<0,001) gözlenmiştir. MDA düzeyleri bakımından her iki dokuda da istatistiksel olarak (sırası ile p<0,05 ve p<0,001) düşüş gözlenmiştir. KAT (p<0,05), GSH-Px (p<0,001), GST (p<0,05) ve SOD (p<0,05 ve p<0,001) aktiviteleri bakımından ise hem kan hem de ovaryum dokularında artış tespit edilmiştir. Kan ve ovaryum dokusunda KAT, GSH, GSH-Px ve SOD açısından, kontrol, pelargonium sidoides ve CMC grupları arasında istatistiksel bir fark saptanmamıştır. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında PKOS+pelargonium sidoides grubuna ait kan dokusunda MDA düzeyleri ve KAT aktiviteleri ile ovaryum dokusunda GSH-Px aktivitesi dışında farklılık gözlenmemiştir. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, PKOS grubunda serum LH (p<0,001), testosteron (p<0,001), insülin (p<0,001) ve kolesterol (p<0,05) düzeylerinin yüksek olduğu, FSH düzeylerinin ise düşük olduğu saptanmış olup glikoz düzeylerinde istatistiksel bir fark belirlenmemiştir (p>0,05). Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, PKOS+pelargonium sidoides grubunda serum testosteron düzeyleri hariç LH, testosteron, glikoz, insülin ve kolesterol düzeylerinin kontrol grubu ortalamalarına yaklaştığı ve istatistiksel olarak olarak bir fark olmadığı gözlenmiştir. PKOS grubu ile karşılaştırıldığında, PKOS+pelargonium sidoides grubunda serum LH (p<0,05), testosteron (p<0,05) ve insülin (p<0,05) düzeylerinin düşük olduğu, FSH (p<0,001) düzeylerinin ise yüksek olduğu saptanmış olup glikoz düzeylerinde istatistiksel bir fark belirlenmemiştir (p>0,05). Çalışmanın sonuçlarından PKOS'un kan ve ovaryum dokularında oksidatif strese neden olabileceği, PKOS'un değerlendirilmesinde önemli biyobelirteçler olan LH, FSH, testosteron, insülin ve kolesterol düzeylerinde önemli değişiklikler yapabileceği, antioksidan özelliklerini değerlendirdiğimiz pelargonium sidoides ekstresinin ise meydana gelen değişiklikleri hafifleterek PKOS'un neden olduğu yan etkilerin giderilmesine yardımcı olabileceği sonucuna varılmıştır.

EFFECTS OF PELARGONIUM SIDOIDES EXTRACT ON SOME BIOCHEMICAL AND ANTIOXIDANT PARAMETERS IN RATS WITH EXPERIMENTAL POLYCYSTIC OVARIAN SYNDROME (PCOS) The aim of this study was to evaluate the potential therapeutic effects of pelargonium sidoides extract on oxidative stress in rats with experimentally induced polycystic ovary syndrome (PCOS). PCOS is a common hormonal disorder in women and is characterized by the presence of numerous small cyst-like formations (follicles) in the ovaries and irregular or absent ovulation. Pelargonium sidoides is a plant species with anti-inflammatory, antimicrobial, antiviral, and antioxidant properties and is widely used in many diseases. Thirty-five 2.5-month-old female Sprague Dawley rats were used in the study. The rats were divided into five groups. The first group received no treatment. The second group received carboxymethyl cellulose (CMC) (1%, 1 ml). The third group received Pelargonium sidoides extract at a dose of 30 mg/kg/day body weight via gavage for 3 days. To group 4, 1 mg/kg/day letrozole (PCOS agent) dissolved in 1% CMC was administered via gavage for 21 days. To group 5, letrozole and pelargonium sidoides extract were administered together. In group 5, pelargonium sidoides extract administration started on the 19th day of letrozole administration and was administered for 3 days. To this group, pelargonium sidoides extract was administered on the last 3 days of letrozole administration (on days 19, 20 and 21). In the study, changes in antioxidant parameters such as malondialdehyde (MDA), reduced glutathione (GSH), catalase (KAT), glutathione peroxidase (GSH-Px), glutathione-S-transferase (GST) and superoxide dismutase (SOD) in blood and ovarian tissues and changes in serum luteinizing hormone (LH), follicle stimulating hormone (FSH), testosterone, glucose, insulin and cholesterol levels, which are important laboratory findings in PCOS, were investigated in the autoanalyzer. At the end of the study, MDA levels were found to be higher in plasma and ovarian tissues (p<0.05 and p<0.001, respectively) in the PCOS group compared to the control group, while GSH (p<0.05 and p<0.001) levels and CAT (p<0.001), GSH-Px (p<0.001), GST (p<0.001) and SOD (p<0.05 and p<0.001) activities were found to be lower. When the PCOS+pelargonium sidoides group was compared to the PCOS group, no difference was found in terms of GSH levels in the blood (p>0.05), while an increase (p<0.001) was observed in the ovary. A statistically significant decrease was observed in MDA levels in both tissues (p<0.05 and p<0.001, respectively). An increase in CAT (p<0.05), GSH-Px (p<0.001), GST (p<0.05) and SOD (p<0.05 and p<0.001) activities was detected in both blood and ovarian tissues. No statistically significant difference was found between the control, pelargonium sidoides and CMC groups in terms of CAT, GSH, GSH-Px and SOD in blood and ovarian tissue. Compared with the control group, no differences were observed in the blood tissue of the PCOS+pelargonium sidoides group except for MDA levels and CAT activities and GSH-Px activity in ovarian tissue. Compared with the control group, serum LH (p<0.001), testosterone (p<0.001), insulin (p<0.001) and cholesterol (p<0.05) levels were higher in the PCOS group, while FSH levels were lower. No statistically significant difference was found in glucose levels (p>0.05). Compared with the control group, in the PCOS+Pelargonium sidoides group, LH, testosterone, glucose, insulin, and cholesterol levels, except serum testosterone levels, approached the control group means, and no statistically significant differences were observed. Compared with the PCOS group, serum LH (p<0.05), testosterone (p<0.05), and insulin (p<0.05) levels were lower, while FSH (p<0.001) levels were higher. No statistically significant difference was found in glucose levels (p>0.05). The results of the study concluded that PCOS may cause oxidative stress in the blood and ovarian tissues, may cause significant changes in LH, FSH, testosterone, insulin and cholesterol levels, which are important biomarkers in the evaluation of PCOS, and that the Pelargonium sidoides extract, whose antioxidant properties we evaluated, may h
Effects of pelargonium sidoides extract on biochemical and antioxidant parameters in rats with experimental polycystic ovary syndrome
Keywords: Biyokimya