BAKIR REVERBER CURUFU KULLANILARAK CR(VI) İNDİRGENMESİ - KIYAK, BELGİN (Fırat Üniveristesi, 1996)
Yüksek Lisans Tezi BAKIR REVERBER CÜRUFU KULLANILARAK Cr(VI) İNDİRGENMESİ Belgin KIYAK Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı 1996, Sayfa 96 Kromat tuzlarının yaygın olarak kullanılması sularda kirliliğe yol açmaktadır. Toksik ve kanserojen olan Cr(VI)'nin içme sularında bulunmasına rnösade edilen miktarı 0.05 mg/1 olarak sınırlandırılmıştır. Atıksulardan krom kimyasal çöktürme metodu ile uzaklaştırılır. Cr(VI) uygun bir indirgenle Cr(lU)'e dönüştürüldükten sonra taki beden bir çöktürme işlemiyle sulu ortamlardan uzaklaştırılır. Atıksularda krom arıtımında en çok kullanılan indirgenler demir (II) sülfat, SO2 ve alkali sülfiti erdir. Su çalışmada, bakır üretiminde açığa çıkarı ve esas itibariyle bir demir silikat; cürufu olan reverter cürufu kullanılarak sulu ortamlarda Cr(VI) indirgenmesi incelendi. Bu amaçla, kesikli deneyler yapılarak Cr(VI) indirgenmesi üzerine asit miktarı, cüruf dozu, süre, başlangıç Cr(Vl) konsantrasyonu, sıcaklık ve cüruf tane büyüklüğü gibi parametrelerin etkileri araştırıldı. Ayrıca aynı cüruf örneğinin ardışık indirgeme işlemine tabi tutulmasıyla indirgeme kapasitesi belirlendi. Diğer taraftan cürufla dolgulanmış sabit yataklı bir kolonda sürekli indirgeme deneyleri yapıldı.II Tüm çalışma boyunca cürufun indirgeme etkinliği yanında cüruftan çözelti ortamına geçen demir ve diğer ağır metallerin seviyeleri izlendi. Tipik bir indirgenmiş çözeltide şeker fabrikası artığı satörasyon çamuru ile çöktürme deneyleri yapıldı. Asit miktarı, cüruf miktarı, temas süresi ve sıcaklığın arttın İmasıyla CrCVI) indirgenme etkinliğinin arttığı, başlangıç CrtVI) konsantrasyonunun ve cüruf tane büyüklüğünün artırılmasıyla indirgenmenin ters yönde etkilendiği tespit edildi. Hipotetik olarak düşünülen reaksiyon stokiometrisine göre gereken asidin % 50 fazlasını içeren 100 mg/1 konsantrasyonundaki bir CKVI) çözeltisindeki kromun tamamı 10.0 g/l cüruf dozu (-200 mesh) ile 25°C'de 45 dk sonunda indirgenebilmektedir. Kesikli ardışık deneylerde cürufun krom indirgeme kapasitesi 76.50 mg CrÇVI)/ g-curuf olarak bulundu. 177-297jım cüruf fraksiyonu ile dolgulanan kolonda gerçekleştirilen sürekli indirgeme deneyinde cürufun indirgeme kapasitesi ise 20.96 mg Cr(VI)/ g-curuf olarak tespit edildi. İndirgenmiş çözeltideki Cr, Fe ve diğer ağır metaller şeker fabrikası satürasyon çamuru kullanılarak cöktürülebilmektedir. Böylece maliyeti az bazı endüstriyel artıklar kullanılarak atıksularda ağır metal arıtımı gerçekleştirilebilmektedir. Anahtar Kelimeler: Cr(VI) indirgenmesi, ağır metal giderme, reverter cürufu, demir silikat cürufu, satürasyon çamuru.

III SUMMARY Master Thesis REDUCTION of Cr(VI) by USING COPPER REVERBERATÛRY SLAG Belgin KIYAK Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Chemical Engineering 1 996, Page 96 The widely use of chromate salts cause pollution in waters. Because Cr(Vf) is toxic and carcinogenic its concentration is restricted as 0.05 rng/1 for drinking waters. The method used in. chromium removal from wastewaters is chemical precipitation. Cr(Vl) is converted to Cr(lll) by a reductant and then is removed from aqueous solution by a precipitation process. The reducing agents commonly used in the chromium removal from wastewaters are iron (II) sulphate, SO2 and alkali sulphites. In this study, Cr(VI) reduction in the aqueous solutions was investigated by using copper reverberatory slag which is essentially consisted of iron silicate. For this purpose, effects of the parameters such as amount of acid, slag dosage, contact time, initial Cr(Vl) concentration, temperature and particle size of slag were investigated by means of batch experiments. Also, the reducing capacity of slag was determined by subjecting the slag to succesive reduction. On the other hand, continuous reduction experiments were carried out in the fixed bed column packed withIV slag. Throughout the study, besides the Cr(VI) reducing effiency of slag, iron and other heavy metals released from slag to the solution were followed, in a typical reduced solution, precipitation tests were carried out by using carbonatation sludge discarded in sugar production. It was found that the chromium reduction efficiency increased by increasing the amount of acid and slag, contact time and temperature. The reduction of Cr(Vi) was adversly affected with an increase in initial concentration of Cr(VI) and particle size of slag. It was found that chromium was cornpeletely reduced in the solution containing a 100 mg Cr(VI)/l and 50 % excessive of H2SO4 required for thy stoichiometry of a reaction considered hypotetically with a slag (-200 mesh) in the dosage of 10.0 g/1 for a contact period of 45 min at 25*C. In the batch-succesive experiments, chromium reducing capacity of slag was found as 76.50 mg Cr(Vt)/ g-slag. it was found as 20.96 mg Cr(Vl)/ g-slag in the continuous reduction experiment carried out at the column packed with slag in the fraction of 177-29? jxm. Cr, Fe and other heavy metals in the reduced solution could be precipitated by using the carbonatation sludge discarded in sugar production. Thus, heavy metals could be removed from wastewaters by using low-cost industrial wastes. Key Words: Cr(Vl) reduction, heavy metal removal, copper reverberatory slag, iron silicate slag, carbonatation sludge.
Bu tezin, veri tabanı üzerinden yayınlanma izni bulunmamaktadır. Yayınlanma izni olmayan tezlerin basılı kopyalarına Üniversite kütüphaneniz aracılığıyla (TÜBESS üzerinden) erişebilirsiniz.
Keywords: Kimya Mühendisliği; Chemical Engineering