SULTAN II. ABDÜLHAMİD’E SUNULAN BİR LAYİHA: 1880 TARİHLİ BEYRUT LAYİHASI - Çelik, Kürşat (My University, 2018)
Sultan II. Abdülhamid’in devlet yönetiminde sıklıkla başvurduğu araçlardan bir tanesi çeşitli sorun veyakonularda layiha veya raporlar hazırlatmasıdır. Sultan II. Abdülhamid saltanatının dördüncü yılındamemleketin mevcut durumunu öğrenmek, sorunları tespit etmek ve çözüm üretebilmek içinde raporlarhazırlanmasını emretmiştir. Bu emir doğrultusunda Dâhiliye Nezareti taşradaki idarecilere şifreli bir telgrafladurumu iletmiştir. Gönderilen telgrafta vilayet, sancak ve kazalardaki cinayet tür ve sayıları, nüfusun miktarıile yıllara göre doğum ve ölüm oranları, ölümlerin hangi hastalıklardan olduğu, halkın talep ve önerileri,askere alma, konsolosların faaliyetlerinin neler olduğuna dair raporlar hazırlanarak yirmi gün süre içerisindegönderilmesi istenmişti. Hazırlanan raporlar doğrultusunda taşranın eksiklikleri giderilecek, mevcut sorunlarçözüme kavuşacaktı. Bu doğrultuda Beyrut ile ilgili 21 Eylül 1880’de bir rapor hazırlanmış ve devletmerkezine gönderilmiştir.Bu çalışmada, 1880’de Beyrut ile ilgili hazırlanan rapora göre şehirde meydana gelen cinayetlerin tür vesayıları, askeriye ve memleketin durumu ile ihtiyacı, nüfus miktarı ile doğum ve ölüm oranları, askere alma,şehir halkının hastalık tür ve sayıları, ahali içerisinde kadem ve hissiyyetli olanlarla, servet ve emlakçazengin olanlar ile konsolosların durumu hakkında verilen bilgilerin neler olduğu incelenerekdeğerlendirmeler yapılmıştır. Yine raporda merkeze iletilen sorun ve taleplerin yanıt bulup bulmadığıaraştırılmıştır.
Keywords: Tarih