Değişen Konuşma Dili - Can, Dila; Yıldız, Derya (Fırat University, 2024)
Dil, yapı itibariyle canlı bir varlıktır. Kimi diller günümüze ulaşamadan yok olup gitmiş kimi diller ise yakın zamanlarda başka dillerden doğarak yeni bir dil hâlini almıştır. Ama şu bir gerçektir ki bütün dünya dilleri yaşadıkları müddetçe değişime uğramaktadır. Bu değişimler yazılı ve sözlü olarak kendini göstermektedir. Konuşma dilinde ortaya çıkan değişimler, yazılı dilden çok daha hızlı bir biçimde dönüşmektedir. Türkçe konuşma dilinde gerçekleşen değişimi gözlemlemenin en doğru yolu elimizde bulunan medya araçları (ses kayıt dosyaları, arşiv videoları, sosyal platformlar, yayınlanan görüntüler) ile veri toplamak ve bu verilerin ışığında karşılaştırma yaparak Türkçenin değişimini detaylı analiz etmektir. 1968 yılından itibaren TRT Arşiv’de bulunan konuşmalar değişen konuşma dili üzerinde 50 yıllık bir karşılaştırma imkânı sunmaktadır. Araştırma, yazar söyleşileri ve konferansları ile sınırlandırılmıştır. Araştırmada TRT Arşiv’de yer alan beş söyleşi ile 2022 yılı TEDx yazar konferansları söylem çözümlemesi ile analiz edilmiştir. Konuşmalar, söylem analizi kapsamında konuşmanın fiziksel unsurları bakımından detaylı olarak irdelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre en çok değişiminin kelimelerde olduğu görülmüştür. Eski dönemlerdeki konuşmalarda kullanılan pek çok kelimenin günümüzdeki konuşmalarda yer almadığı belirlenmiştir. Günümüzdeki yazarların konuşmalarında mizahın ve ikilemelerin daha çok yer aldığı tespit edilmiştir. Günümüzde konuşmalar oldukça hızlıyken geçmişte daha sakin ve yavaş bir tonda konuşulmaktadır. Geçmiş dönemdeki konuşmaların daha çok oturma biçiminde yapıldığı ve daha nazik bir dil tercih edildiği belirlenmiştir. Günümüzde ise konuşmalar daha çok ayakta ve daha samimi bir üslupla gerçekleştirilmektedir. Eski dönemdeki konuşmaların konularının doğrudan sanat ve edebiyat olduğu günümüzdeki konuşma konularının ise bu birikimlerin hayatımıza nasıl anlamlı bir fark getirmeye evrildiği görülmüştür. Eski dönemdeki konuşmalarda daha uzun cümle yapılarının tercih edildiği belirlenmiştir.
Keywords: Applied and Developmental Psychology (Other); Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji (Diğer)