Atık yanmış lastikler, yavru (Clarias gariepinus) kedi balıklarının iç organlarında histomorfolojik değişikliklere neden oldu - Sulaiman, Yusuf; Omirinde, Jamiu; Azeez, Idris Ayodeji; Audu, Bala (Fırat University, 2026)
Yerel halk tarafından çelik ve çubuk elde etmek için atık lastiklerin yakılması uygulamasına, genellikle zehirli dumanların doğrudan atmosfere salınması veya partikül maddelerin sızıntı suyunun, ciddi ekotoksikolojik hasarı etkiledikleri su ortamlarına yüzey akışıyla taşınması eşlik eder. Bu çalışma, atık yanmış lastiklerin (WBTR’ler) suda çözünür fraksiyonlarının (WSF’ler) alt ölümcül konsantrasyonlarına (SLC’ler) maruz kalan Clarias gariepinus juveniles’in iç organlarındaki histomorfolojik değişiklikleri araştırmak için yapılmıştır. WBTR’lerin SLC’leri, 11.22 g/L’lik LC50’nin sirasiya 1/3’üncü, 1/6’ncı, 1/9’uncu, 1/12’nci, 1/24’üncü ve 1/48’inci olarak bölünmesiyle elde edildi. Karışık cinsiyetlerden C. gariepinus juvenils (Ortalama ağırlık: Erkek (M) - 46.9±0.3.44g; Kadın (F) - 26.69 ± 3.46g; Ortalama uzunluk: M - 14.08±0.54cm; F -16.29 ± 0.51cm), WBTR’lerin SLC’lerine (0.00, 0.23, 0.47, 0.94, 1.87 ve 3.74 g / L) 58 gün boyunca çift olarak maruz bırakıldı. Deneyin tamamlanmasının ardından servikal çıkık yöntemi kullanılarak yayın balığı sakrifiye edilmiştir. Solungaçlar, karaciğer, böbrekler, testisler, yumurtalıklar, beyin ve bağırsak eksize edildi ve histolojik çalışmalar için rutin olarak işlendi. WBTR’lerin alt ölümcül dereceleri, orta ila şiddetli solungaç epitel hücre hipertrofisi ve lameller venöz tıkanıklık, hepatosellüler dejenerasyon ve sinüzoidal tıkanıklık, renal interstisyuma orta derecede hücresel infiltrasyon, azalmış seminifer tübüler luminal içerik, serebellar Purkinje hücre dejenerasyonu ve gliozis dahil olmak üzere farklı organlarda doza bağlı histo-mimari hasarlara belirgin şekilde neden olmuştur. Yanmış atık lastikler balıklar için oldukça toksik görünmektedir; bu nedenle, su kenarındaki bitki örtüsü ve sucul ekosistemler yakınında bu tür lastiklerin yakılmasını önlemek amacıyla önleyici tedbirler alınmalıdır.

The practice of burning waste tyres by the locals to obtain steel and rod is usually accompanied with the release of toxic fumes directly into the atmosphere or transport of leachate of particulate matters by the surface run-off into the aquatic environments where they impact serious ecotoxicological damage. This study was conducted to investigate the histomorphological changes in the visceral organs of Clarias gariepinus juveniles exposed to sub-lethal concentrations (SLCs) of water soluble fractions (WSFs) of waste burnt tyres (WBTRs). The SLCs of WBTRs were obtained by dividing LC50 of 11.22g/L by 1/3th, 1/6 th, 1/9 th , 1/12 th , 1/24 th and 1/48 th respectively. C. gariepinus juveniles of mixed sexes (Average weight: Male (M) - 46.9±0.3.44g; Female (F) - 26.69 ± 3.46g; Average length: M - 14.08±0.54cm; F -16.29±0.51cm) were exposed to SLCs (0.00, 0.23, 0.47, 0.94, 1.87 and 3.74g/L) of WBTRs for 58 days in duplicate. Sequel to the completion of the experiment, catfish were sacrificed using cervical dislocation method. The gills, liver, kidneys, testes, ovaries, brain and intestine were excised and routinely processed for histological studies. The sub lethal grades of WBTRs distinctly induced dose-dependant histo-architectural damages in the different organs including moderate to severe gill epithelial cell hypertrophy and lamellar venous congestion, hepatocellular degeneration and sinusoidal congestion, moderate cellular infiltration into the renal interstitium, reduced seminiferous tubular luminal contents, cerebellar Purkinje cell degeneration and gliosis. Waste burnt tyres demonstrated to be very toxic to fish and therefore, preventive measures should be taken to avoid the burning of waste tyres near riparian vegetation and aquatic ecosystems.
Waste Burnt Tyres Induced Histomorphological Alterations in the Visceral Organs and Cerebellum of Juvenile Cat Fish (Clarias gariepinus)
Keywords: Aquatic Toxicology; Sucul Toksikoloji