ROMA HEYKELLERİNİN AKIBETİ DEPREM Mİ – DİNÎ ÖFKE VE NEFRET Mİ? - Yaşar, Şükran (Fırat University, 2019)
ÖZ Özellikle başta Anadolu, Suriye ve Mısır olmak üzere Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin müzelerinde bulunan Roma imparator-imparatoriçe, tanrı ve tanrıçalarının heykellerinin parçalanmış ve tahribata uğramış halleri, bilim dünyasının dikkatini çekmekte ve kafalarda soru işaretleri oluşturmaktadır. Bazı Batılı teolog-tarihçi ve arkeologların bu tahribatı Müslümanlarla ilişkilendirme imâları, yerli ve Müslüman bilim adamlarının ise deprem ihtimalini ileri sürmeleri, bu soru işaretlerini gidermede yetersiz kalmaktadır.  Bu heykel tahribatlarının nedenleri olarak taraflarca ileri sürülen iki zayıf ihtimalin de, bilimsel verilere dayanmadığı ve gerçeği yansıtmadığı aşikârdır. Bu çalışmamızda Kilise kaynaklarını esas alarak, modern ciddi araştırmalarla karşılaştırarak, bu konuda şu neticeye vardık: Yaklaşık iki buçuk asır süren Pagan Roma ile Hristiyanlığın mücadele süreci önce mahallî kovuşturmalar, ferdi cezalandırmalar ile başlamış, sonra zulüm ve katliamlarla devam etmiş, nihayet Büyük Konstantinos ile sona ermiştir! I.Theodosios döneminde, Hristiyanlık Devletin Resmi Dini olmuş, paganizm yasaklanmıştır. Yaklaşık iki buçuk asırlık öfke ve nefret, I.Thedosios’un paganizm aleyhindeki fermanlarıyla, radikal keşişler önderliğinde halkın pagan mabetlerine saldırmasıyla ve tüm heykellerin parçalanmasıyla sonuçlanmıştır.