BAZI ÇİN SEYAHATNAMELERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (M.Ö 139-M.S. 984) - SARAÇ, ZAFER (Fırat Üniveristesi, 2019)
Geçmişten günümüze insanoğlu çeşitli amillerin etkisiyle bulunduğu coğrafyayı terk ederek, kendisi için yeni ve keşfedilmemiş olan bölgelere seyahat halinde olmuştur. Bu seyahat hali günümüze gelinceye değin artarak devam etmiştir. Seyahat edenlerin gezdiği ve gördüğü yerleri, yaşadıklarını kaleme alması ise seyahatnamelerin oluşmasını sağlamıştır. Seyahatnameler zamanla tarihi açıdan kıymetli birer hazineye dönüşmüştür. Özellikle milletlerin tarihinin yazılması hususunda birinci el kaynak hükmünde olan bu eserlerden Çinli seyyahların yazdıkları hem bölge hem de Türk tarihi için yüksek önemi haizdir. Türk tarihi için Çin kaynaklarının önemine binaen bu kaynakların içinde bulunan seyahatnameler Türk içtimaî, siyasal, iktisadî, kültürel ve dinî yaşamına dair önemli bilgileri içermektedir. Bu nedenle M.Ö. 139 yılından M.S. 984 yılına kadarki süreç içerisinde Chang Chien, Fa Hsien, Sung Yün, Wu Gong, Hsüan Tsang ve Wang Yen-te isimli seyyahların yazdıkları Türk Tarihi açısından önemli sırları deşifre etmektedir. Bu seyahatnamelerin tahlil ve tetkiki neticesinde mühim tarihi verilere ulaşmak tabiidir.

From the past to the present day, human beings have left their geography under the influence of various agents and traveled to new and undiscovered regions. This state of travel has continued increasingly until today. Travel books are formed by travelers by writing places where they visited and saw. In time, travel books have become historical treasures. Especially the writings of the Chinese travelers among these works, which are the first-hand source for the history of nations, are of great importance for both the region and Turkish history. In virtue of the importance of Chinese resources for Turkish history, the travel books included in these resources contain important information about Turkish social, political, economic, cultural and religious life. Therefore, in period from B.C. 139 to 984, travelers named Chang Chien, Fa Hsien, Sung Yün, Wu Gong, Hsüan Tsang and Wang Yen-te decode the secrets important in terms of Turkish History. As a result of the analysis and examination of these travel books, it is essential to reach important historical data.
An evaluation of some Chinese travel books (BC. 139- AS.984)
Keywords: Tarih