MURÂDÎ'NİN EL-CENA'D-DÂNÎ ESERİ İLE İBNİ HİŞÂM'IN MUĞNİ'L-LEBÎB ESERİ'NİN KARŞILAŞTIRILMASI - ÖZDEMİR, MEHMET (Fırat Üniveristesi, 2022)
Edatlar, ilk zamanlarda nahiv kitaplarının bir bölümü olarak ele alınırken daha sonraki zamanlarda ayrı kitaplarda ele alınmaya başlanmıştır. Bu edat çalışmaları hem Basra ekolüne hem de Küfe ekolüne mensup kişiler tarafından gerçekleştirilmiştir. Mısır'da da her iki ekolü değerlendiren müstakil çalışmalar yapılmıştır. Murâdî ve İbni Hişâm, Mısırda yaşayıp edatlarla ilgili yapılan çalışmaları değerlendiren müelliflerden ikisidir. İki müellif, aynı çağda yaşamaları, aynı dili kullanmaları ve kısa bir süreliğine de olsa ortak hocadan ders almaları ve benzeri sebeplerden dolayı birbirinden etkilenmişlerdir. Bu çalışmada, İbni Hişâm'a ait "Muğni'l-lebîb" ve Murâdî'ye ait "el-Cena'd-dânî" eserleri arasında bir mukayese yapılacaktır. Çalışmamız, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, kapsamı, amacı, yöntemi ve müelliflerin yaşadıkları dönem ele alınmıştır. Birinci Bölümde İbni Hişâm ile Murâdî'nin yaşadıkları dönemin siyasi, sosyal, ekonomik ve dini ortam incelenmiştir. Ayrıca müelliflerin hayatları ve eserlerine de kısaca değinilmiş âlimlerin onlar hakkındaki görüşlerine de kısaca yer verilmiştir. İkinci bölümde, İstişhat edilen nahiv delilleri ele alınmış ve iki müellife göre değerlendirmelerde bulunulmuştur. Üçüncü bölümde ise edatların taksimatı yapılmıştır.

Edats, firstly they were studied as a part of linguistical book. Later they were writen as a different science in special books. And many Works have been written. These Works were written by the linguists that belong to Basra school and Küfe school. And in the Egypt many Works were formed that crisisted both previous schools and discussed their ideas. The scholars who made a review about them are Murâdî and İbni Hisham who have written numerous books with new ideas. We have discussed one of the books by Murâdî that called "al-jana'd-dânî fe hurufi'l-maani" and an other book by İbni Hisham that called "mughni'l-labeb 'an qawa'idi'l-i'rab. Both have a lot of similarities and differences. We will discuss who affected who other reasons and indicators. This work has an instruction and three sections. İn the İnstruction we have discussed the topic, target, method of the work and the Works that have been discussed up to that time. Then in the first section we have discussed about the social, democratical, economic and religion situations of İbn Hişâm and Murâdî time. Also we have touched on the life and Works of them. And we quoted what scholars said about them. İn the second section we have discuessed about linguistic evidence that were brought for lingustic topics. Then we have evaluated their evidence. And in the third section we have touched on the prepositions.
The comparing between al-Jana al-dânî fi Huruf al-Ma'ani that belong to al-Murâdî and Moughni al-Labib that belong to Ibn Hisham
Keywords: Din; Dilbilim; Doğu Dilleri ve Edebiyatı