ANADOLU MASALLARINDA AKILLI VE DELİ MOTİFİ - ŞAM, YUNUS (Fırat Üniveristesi, 2023)
İnsanı diğer canlılardan ayıran akıldır. Dolayısıyla aklın kullanılması tarih boyunca hemen her toplumun önem verdiği bir konu olmuştur. Akıl ve aklın kullanılmamasından ortaya çıkan delilik ve aptallık unsurları, anlatıların merkezine yerleştirilmiştir. Gerek yazılı gerek sözlü anlatılarda aklın insana kazandırdıkları, aptallığın ve deliliğin insana, insanlığa zararları dile getirilmiştir. Akıl, delilik ve aptallık unsurlarının masallar aracılığı ile sembolik olarak ele alınması çalışmamızın esasını oluşturmaktadır. Halkın kolektif bilincinin yansıması olan masalların teması durumundaki akıl seçmeye, doğruyu yanlıştan ayırt etmeye yarayan bir önemli unsurdur. Halk, bu derece önemli bir unsur hakkındaki görüşlerini masallar yoluyla somutlaştırarak gelecek nesillere aktarmak istemiştir. Çalışmamızda, akıl, delilik ve aptallık unsurlarının anlatı türlerinden biri olan masallarda işleniş şekilleri çok yönlü bir bakış açısıyla incelenmiştir. Masallarda aklın önemi, akıl yoksunluğunun zararları erkek kahramanlar, kadın kahramanlar, Keloğlan ve hayvan kahramanlar üzerinden işlenerek çeşitli açılardan çözümlenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Masal, akıllılık, delilik, aptallık, Keloğlan.

It is the mind that distinguishes man from other living things. Therefore, the use of reason has been a subject that almost every society attaches importance th oughout history. The elements of madness and stupidity that arise from the use of reason and reason are placed at the center of the narratives. In both written and oral narratives, the benefits of the mind to man and the harms of stupidity and madness to humanity and humanity have been expressed. The symbolic handling of the elements of reason, madness and stupidity through fairy tales constitutes the basis of our study. The mind, which is the theme of the tales, which is the reflection of the collective consciousness of the people, is an important element that helps to choose and distinguish right from wrong. The people wanted to convey their views on such an important element to future generations by embodying them through fairy tales. In our study, the ways in which the elements of reason, madness and stupidity are handled in tales, which are one of the narrative types, are examined from a multi-faceted point of view. The importance of the mind and the harms of the lack of mind have been tried to be analyzed from various perspectives by processing them through male heroes, female heroes, Keloğlan and animal heroes. Key Words: Tale, wisdom, madness, stupidity, Keloğlan.
The intelligent and crazy motif in Anatolian tales
Keywords: Türk Dili ve Edebiyatı