YENİBÜTÜN ŞİİR HAREKETİ - BOZDEMİR, NEVRİYE (Fırat Üniveristesi, 2025)
1980 sonrasının siyasi ve ekonomik koşulları yeni bir insan tipinin ortaya çıkmasına neden olur. Bireyselliği önceleyen ve tüketim odaklı bu insan tipinin sanat algısında da değişimler görülmektedir. Bu dönemde değişimlerin yol açtığı farklı estetik yönelimler görülür. Çağın yansıması olan görüşlerin yanı sıra; bireyin metaya dönüştürülmesine karşı bir duruş sergileyen estetik yönelimler de dikkat çeker. Bu yönelimler arasında "Yenibütün: Kendini Biriktiren Bireyin Şiiri" başlığını taşıyan manifesto ile Hüseyin Haydar, Metin Cengiz, Seyyit Nezir, Tuğrul Keskin ve Veysel Çolak 1980 sonrası Türk şiirine yeni bir yol açarlar. Manifestonun karşılaştığı kabul ve retler ile hem Broy dergisinde hem de dönemin diğer edebiyat dergilerinde tartışılan bir konu olur. Darbe sonrası dönemde toplumcu şiirin durağanlaştığı düşünülse de Yenibütüncü şiir Marksist estetik çerçevesinde şiiri ve insanın toplumsal ilişkilerini konu edinir. Bu noktada şiir manifestosu ile birey-toplum ilişkileri, siyasî değişimlerin bireye ve şiire etkisi açıklanabilir bir niteliğe sahiptir. 1988'de yayımlanan manifestonun toplumsal değerlendirmelerinin kendi dönemi ile sınırlı olmadığını söylemek mümkündür. Bu çalışmada Yenibütün poetikasının incelenmesiyle bu hareketin 1980 sonrası şiirinin gelişimine katkıları üzerinde durulmuştur. Şiir hareketinin oluşumunda dergiciliğin etkisi, manifesto çıkışlarının edebiyat açısından önemi açıklanmıştır. Yenibütün şiirinin tematik ve yapısal değerlendirmelerine yer verilmiştir. Yenibütün Şiir Hareketi'nin edebiyat tarihimizdeki yerini belirlemek amaçlanmıştır.

The post-1980 political and economic conditions lead to the emergence of a new type of person. Changes are also observed in the art perception of this human type, which prioritises individuality and is consumption-oriented. In this period, different aesthetic orientations caused by changes are observed. In addition to the views reflecting the age; aesthetic orientations that take a stance against the transformation of the individual into a commodity also draw attention. Among these tendencies, 'Yenibütün: The Poetry of the Self-Accumulating Individual', Hüseyin Haydar, Metin Cengiz, Seyyit Nezir, Tuğrul Keskin and Veysel Çolak paved a new path for Turkish poetry after 1980. The acceptance and rejection of the manifesto became a topic of discussion both in Broy magazine and in other literary journals of the period. Although it is thought that socialist poetry stagnated in the post-coup period, Yenibütüncü poetry deals with poetry and human social relations within the framework of Marxist aesthetics. At this point, individual-society relations and the effects of political changes on the individual and poetry can be explained through the poetry manifesto. It is possible to say that the social evaluations of the manifesto published in 1988 were not limited to its own period. In this study, the contributions of this movement to the development of post-1980 poetry are emphasised by analysing the poetics of Yenibütün. The influence of magazine publishing on the formation of the poetry movement and the importance of manifestos in terms of literature are explained. Thematic and structural evaluations of Yenibütün poetry are included. It is aimed to determine the place of Yenibütün Poetry Movement in our literary history.
Yenibütün poetry movement
Keywords: Türk Dili ve Edebiyatı