Elazığ Müzesinde bulunan Urartu kemerlerindeki tasvirlerin tuval üzerine yansıması - Tan, Fatma (Fırat Üniveristesi, 2026)
Urartular, Anadolu'nun yüksek ve dağlık bölgelerinde uzun yıllar hüküm sürmüş, gelişmiş yerleşim düzenleri ve sanat anlayışlarıyla Eski Çağ uygarlıkları arasında önemli bir konuma ulaşmıştır. Özellikle şehircilik, mimari, seramik ve maden işçiliği alanlarında ileri bir seviyeye ulaşan Urartular; altın, gümüş ve bronz gibi madenleri ustalıkla işleyerek dönemin dikkat çekici eserlerini meydana getirmiştir. Kazanlar, miğferler, kalkanlar, takılar ve çeşitli süs eşyaları Urartu maden sanatının önemli örnekleri arasında yer almaktadır.Urartu maden sanatının önemli bir bölümünü oluşturan bronz kemerler ise gerek sayıca fazla olmaları gerekse üzerlerinde bulunan zengin bezeme ve figürlü kompozisyonlarıyla dikkat çekmektedir. Çeşitli yapım ve süsleme teknikleri kullanılarak üretilen bu kemerler, günümüzde dünyanın farklı müzelerine dağılmış durumdadır. Günümüze sağlam biçimde ulaşabilen önemli arkeolojik buluntular arasında yer alan Urartu kemerleri; toplumun farklı kesimleri tarafından kullanılmış, dönemin estetik anlayışını, sosyal yapısını ve dini inançlarını yansıtan önemli kültürel belgeler niteliği taşımıştır. Kemerler üzerinde yer alan insan, hayvan ve mitolojik içerikli tasvirler, Urartu sanatının sembolik ve anlatımsal yönünü ortaya koymaktadır. Bunun yanında kemerlerde kullanılan bezeme unsurları, Urartu toplumunun sanatsal anlayışını ve dönemin kültürel birikimini yansıtan önemli veriler sunmaktadır. Bu çalışmada Urartu maden sanatı içerisinde önemli bir yere sahip olan bronz kemerler incelenmiş; kemerler üzerinde bulunan tasvir ve betimlemeler ikonografik ve sanatsal açıdan değerlendirilmiştir. Araştırma sürecinde konu ile ilgili kitaplar, tezler, makaleler ve bilimsel yayınlardan yararlanılarak kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında, kemerler üzerindeki figür ve motiflerden hareketle özgün tuvaller hazırlanmış; bu uygulamalar aracılığıyla Urartu sanatının görsel dili çağdaş sanat anlayışı çerçevesinde yeniden yorumlanmıştır. Hazırlanan tuvallerde renk, kompozisyon ve yüzey düzenlemeleri aracılığıyla tarihi motiflerin sanatsal etkisi ön plana çıkarılmaya çalışılmıştır. Böylece Urartu kemerleri üzerindeki tasvirlerin yalnızca arkeolojik bir bulgu olarak değil, aynı zamanda günümüz sanatına ilham veren estetik unsurlar olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yapılan uygulamalar son bölümde anlatılmış, eserlerin bezemesinde uygulanan Tekniklere, eserlerin temalarına ve desen özelliklerine yer verilmiştir.

The Urartians, who ruled for many years in the high and mountainous regions of Anatolia, attained an important position among the civilizations of the Ancient Age through their advanced settlement systems and understanding of art. Particularly in the fields of urbanism, architecture, ceramics, and metalworking, the Urartians reached an advanced level and skillfully processed metals such as gold, silver, and bronze, producing remarkable works of their period. Cauldrons, helmets, shields, jewelry, and various ornamental objects are among the significant examples of Urartian metal art. Bronze belts, which constitute an important part of Urartian metal art, attract attention both because of their large numbers and their rich ornamental and figurative compositions. These belts, produced using various manufacturing and decoration techniques, are now dispersed among museums around the world. Urartian belts, which are among the archaeological remains that have survived in a relatively well-preserved condition, were used by different segments of society and served as important cultural documents reflecting the aesthetic understanding, social structure, and religious beliefs of the period. The human, animal, and mythological depictions on the belts reveal the symbolic and narrative aspects of Urartian art. In addition, the decorative elements used on the belts provide important data reflecting the artistic understanding and cultural accumulation of Urartian society. In this study, bronze belts, which occupy an important place in Urartian metal art, were examined, and the depictions and representations found on these belts were evaluated from iconographic and artistic perspectives. During the research process, a comprehensive literature review was conducted through books, theses, articles, and scientific publications related to the subject. Furthermore, within the scope of the study, original canvases inspired by the figures and motifs on the belts were created, and through these applications, the visual language of Urartian art was reinterpreted within the framework of contemporary art. In these canvases, the artistic impact of historical motifs was emphasized through the use of color, composition, and surface arrangements. Thus, the depictions on Urartian belts were intended to be evaluated not only as archaeological findings but also as aesthetic elements inspiring contemporary art. The applications carried out were explained in the final section, and the techniques used in the ornamentation of the works, as well as the themes and pattern characteristics of the artworks, were discussed.
The reflection of the depictions on Urartian belts in the Elazığ Museum onto canvas
Keywords: Sanat Tarihi