Çanakkale Troya Müzesi’nden Bir Zeus Büstü - Yıldırım, Ömer Can (Fırat University, 2025)
Heykeltraşlık eserleri ile ilgili araştırmalar, antik medeniyetlerin sosyal ve kültürel kimlikleri yanı sıra inanç yapılarına ait ideolojilerinin öğrenilmesini sağlar. Söz konusu özellik belirten kavramların birbirlerinden bağımsız şekilde değerlendirilmesi, irdelenen malzemenin bölgeler arası üslup ve ikonografi temelindeki özdeşlik veya farklılıklarının öğrenilmesi açısından önemli bilimsel kazanımlar sunar. İşleniş kökenlerine dair bilgi sunan bu kazanımlar, şüphesiz yerli veya yerli olmayan heykeltraşlık ürünlerindeki stillerin tespiti için de önemlidir. Bu çerçevede çalışma, Çanakkale Troya Müzesi envanterine kayıtlı mermerden bir büste odaklanmaktadır. Tipolojiye dayalı işleniş, eserin Zeus’u temsil ettiğini tanımlamaktadır. Büst, Zeus’a duyulan saygı ve baskın inanç dışında bir temenninin gerçekleşmesi veya gerçekleşmiş bir dileğe ait şükran duygusunun yansıması olarak kabul edilebilir. Troas bölgesinde bu tipteki bir heykeltraşlık eserinin daha önce tespit edilmemesi yapıtın önemini göstermektedir. Çalışmada, Zeus’un antik Akdeniz medeniyetlerindeki önemine değinilmekte; büstü işlev, teknik ve kültürel yayılım özellikleri gösteren benzer örnekler ile karşılaştırılmakta, büstün yerleştirildiği yer hakkında öneride bulunulmakta, Zeus’a atfedilen bazı yakıştırmalara değinilerek büstün Zeus’un hangi sıfatını temsil edebileceği yorumlanmakta ve muhtemel bir tarihleme önerisinde bulunulmaktadır.

Research on sculptural works allows for a better understanding of ancient civilizations' social and cultural identities, as well as the ideologies related to their belief systems. Evaluating these distinct conceptual features independently provides significant scientific insights into the stylistic and iconographic interregional similarities or differences between the materials in question. Undoubtedly, insights into their origins are important for identifying the styles of local and non-local sculptural products. In this context, the study focuses on a marble bust registered in the inventory of the Çanakkale Troy Museum. The typological analysis suggests that the work represents Zeus. The bust can be considered an expression of respect to Zeus and a sign of gratitude for a fulfilled or anticipated fulfillment of a wish. The fact that no sculptural work of this type has been previously identified in Troas highlights the piece's significance. The study delves into the significance of Zeus in ancient Mediterranean civilizations, draws comparisons between the bust and similar examples that exhibit functional, technical, and cultural diffusion characteristics, proposes a potential explanation for the bust's base, provides insights into which attribute of Zeus the bust might represent based on specific attributes, and proposes a potential dating for the bust.
A Bust of Zeus from the Çanakkale Troy Museum
Keywords: Greek and Roman Period Archeology; Yunan ve Roma Dönemi Arkeolojisi