BÂKÛLÎ'NİN KEŞFÜ'L-MÜŞKİLÂT ADLI ESERİNDE İ'RÂB FARKLILIĞINA NEDEN OLAN TEMEL ETKENLER - BAZ, FATİH (Fırat Üniveristesi, 2025)
Kur'ân-ı Kerîm Arapça bir metin olarak indirildiği için anlaşılması Arapça'nın ve dil kurallarının bilinmesine bağlıdır. Ulûmu'l-Kur'ân kitaplarında müfessirlerin bilmesi gereken ilimlerin başında Arapça ve dil kuralları gelmektedir. Erken dönemlerden itibaren Kur'ân'ı, dil yönünden açıklayan eserler yazılmıştır. Bâkûlî'nin (ö.543) Keşfü'l-Müşkilât adlı eseri de Kur'ân'ı dilbilimsel açıdan tefsir etmek amacıyla yazılmış eselerden biridir. Bâkûlî, bu kitabında ayetleri nahiv, sarf ve belağat açısından açıklamakla birlikte özellikle farklı i'râb ihtimalleri ile müşkil ayetlerin i'râb ve tefsirini yapmaktadır. Çalışmamız, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, önemi, metodu ve kaynakları ele alınmıştır. Ayrıca İ'râbü'l-Kur'ân'ın tanımı, tarihi seyri ve bu alanda yazılmış bazı eserler tanıtılmıştır. Birinci bölümde İ'râbü'l-Kur'ân alanında yetkin bir âlim olan Bâkûlî'nin hayatı, ilmî şahsiyeti ve eserleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde ise Kur'ân-ı kerîmde i'râb farklılıklarına neden olan temel unsurlar belirlenmiş ve bunların anlam farklılıklarına etkisi örnekler üzerinden açıklanmıştır. Bâkûlî'nin Keşfü'l-Müşkilât adlı eseri temel araştırma konumuz olmakla birlikte diğer tefsir kaynaklarıyla da karşılaştırma yapılmıştır.

The Qur'an was revealed in Arabic, so its understanding is dependent on the knowledge of Arabic and its grammatical rules. In the books of Ulum al-Qur'an (Sciences of the Qur'an), one of the key fields of knowledge that a mufassir (interpreter of the Qur'an) must be familiar with is Arabic, including its grammar and rhetoric. Since the early periods, works explaining the Qur'an from a linguistic perspective have been written. Bâkûlî's Keşfü'l-Müşkilât is one of these works written for this purpose. In this book, Bâkûlî explains the verses from the perspectives of morphology (sarf) and rhetoric (belağat), but primarily addresses the i'râb and tafsir of verses with different i'raab (grammatical) possibilities and difficult verses. Our study consists of an introduction and two chapters. In the introduction, the subject, purpose, importance, method, and sources of our study are discussed. In the first chapter, the definition, historical development, and some of the works related to the science of i'raab in the Qur'an are introduced. The second chapter identifies the main factors causing i'raab variation in the Qur'an and explains their effect on meaning differences through examples. Although Bâkûlî's Keşfü'l-Müşkilât is the primary source for our research, a comparison is also made with other tafsir sources.
The main factors causing differences in I'râb in Bâkûlî'swork Keşfü'l-müşki?lât
Keywords: Din