ERMENİLERİN GİZLİCE MEMALİK-İ ŞAHANE'YE DUHULÜ MESELESİ - Günaydın, Meryem (My University, 2021)
Amerika’ya firar ederek tekrar dönmek isteyen Ermenilerin Memalik-i Şahane’ye girişlerine meydan verilmemiştir. İrade-i seniyye uyarınca kabul edilmeden geldikleri mahallere iade edilmişlerdir. Bu yasağa rağmen bazı Ermeniler firaren Amerika, Rusya ve diğer yabancı memleketlere gidip sonradan muhtelif suretlerde Osmanlı ülkesine duhul etmişlerdir. Buna binaen Memâlik-i Şahane’ye geri dönmek isteyen kaçak Ermenilerin duhulüne asla meydan verilmemesi için bir takım tedbirler alınmıştır. Ancak bunlardan bazıları izinsiz surette Osmanlı sahillerine çıkmış veya hudutlardan geçerek Osmanlı topraklarına sızmışlardır. Ermeni komitacılarınca gönderilen fesatçılar beraberlerinde yasak olan silah, dinamit vb. eşyaları da çeşitli yollarla Osmanlı ülkesine sokmaya çalışmışlardır. Bu kimselerin duhullerine katiyen meydan ve imkân verilmemesi emredilmiş ise de ülkeye gizlice giriş yapmanın yollarını buldukları görülmüştür. Yasağa rağmen bu kişilerin nasıl ve hangi yollarla Memâlik-i Şahane’ye duhul etmekte olduğu arşiv belgelerinden anlaşılmaktadır. Bu noktada artan kanunsuz girişleri engellemek üzere ele alınan tedbirler, olayın seyriyle birlikte lazım gelen muamelat ve görülen istisnai haller bu çalışmada anlaşılmaya çalışılacaktır
Keywords: Ermeniler; Yurda dönen; Duhul; Memalik-i şahane; Firari