HADİD, MÜCÂDELE VE HAŞR SÛRELERİNİN KIRÂATLER AÇISINDAN İNCELENMESİ - DEMİRTAŞ, ZEYNEP HATİCE (Fırat Üniveristesi, 2025)
Kırâatler, Kur'ân'ın okunmasında ortaya çıkan farklılıklar olarak, tefsir çalışmalarında önemli bir role sahiptir. Zaman zaman âyetlerin anlamlarının şekillenmesinde bu farklılıkların izlerini görmek mümkündür. Bu nedenle, tefsir kaynaklarında kırâatlerin etkisine sıkça değinilmektedir. Kur'ân'ı Kerîmdeki Hadid, Mücâdele ve Haşr sûrelerinde yer alan kırâat farklılıklarının âyetin manasında değişikliğe yol açıp açmaması ve tefsiri nasıl etkilediğine dair kapsamlı bir şekilde ele alınıp incelenmemesi ve bu konuda tespit edebildiğimiz kadarıyla mevcut bir çalışmanın olmaması bu tezin ortaya çıkmasındaki en önemli sebeptir. Çalışmamız, giriş, iki ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. İlk bölümde kırâat ilminin genel hatları, kavramsal çerçevesi, çeşitleri ve tefsirle olan ilişkisi detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Ayrıca çalışmanın sınırlarını belirleyen sûrelerin nüzûl ve muhtevâ özellikleri incelenmiştir. İkinci bölümde, Hadid, Mücâdele ve Haşr sûrelerindeki kırâat farklılıkları sahih ve şâz bağlamında analiz edilmiştir. Çalışmada öncelikle âyetin anlamını değiştirmeyen usûl farklılıkları (med, idğâm, izhâr, vb.) detaylandırılarak örneklendirilmiş, ardından âyetin anlamını etkileyen ferşî farklılıklar tefsir açısından değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, kırâat farklılıklarının âyetlerin anlamına etkisi sarf ve nahiv açısından sınıflandırılmış, detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Kırâat farklılıklarının tefsirlerde nasıl yansıdığı, geniş bir perspektifle değerlendirilmiş ve sentezlenerek sunulmuştur. Sonuç kısmında ise kırâat farklılıklarının, Kur'ân âyetlerinin anlamını derinleştiren ve tefsir zenginliği sağlayan önemli bir etken olduğu ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, kırâat farklılıklarının tefsir ilmine katkıları, mana genişliği ve anlamı tamamlama gibi unsurlar çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Qiraat plays a significant role in tafsir studies, as variations in the recitation of the Qur'an can influence the interpretation of its verses. These variations often leave traces that shape the meanings of specific verses. For this reason, the impact of qiraat is frequently addressed in tafsir sources. The primary motivation for this study stems from the observation that qiraat variations in Surahs Hadid, Muj?dala, and Hashr in the Holy Qur'an have not been comprehensively examined, particularly in terms of whether they lead to changes in meaning or influence exegesis. To the best of our knowledge, no existing study has thoroughly explored this subject. Our study consists of an introduction, two main parts and a conclusion. In the first chapter, the general outlines of the science of recitation, its conceptual framework, its types and its relationship with tafsir are discussed in detail. Additionally, it examines the characteristics of the surahs that define the scope of the study. In the second chapter, the qiraat variations in Surahs Hadid, Muj?dala, and Hashr are analyzed within the framework of sahih and sh?z readings. The procedural differences that do not alter the meaning of the verses (med, idgh?m, izh?r, etc) are first detailed and exemplified. Subsequently, variations that affect the meaning of the verses are evaluated in the context of tafsir. In this regard, the impact of qiraat differences on the meanings of verses is categorized and analyzed in terms of morphology (sarf) and syntax (nahw). The third chapter explores how qiraat variations are reflected in tafsir, providing a detailed analysis of their exegetical implications.
The examination of the surahs of al-hadid al-mujadila and al-hashr surahs in terms of qira'at types
Keywords: Din