Tarihi Dokuda Kent Mobilyalarının İşlevselliği ve Kimliği: Harput Meydanı Örneği - Yıldırım, Betül; Gulten, Ayca; Cilek, Muge Unal (My University, 2025)
Kent kimliğinin oluşumunda ve kamusal mekanların kullanım kalitesinin artırılmasında önemli bir rol üstlenen kent mobilyaları, özellikle tarihi dokularla bütünleşen meydanlarda işlevsellik ve estetik değerler açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışma, Elazığ’ın tarihi mirasına ev sahipliği yapan Harput Meydanı’ndaki oturma birimlerinin işlevsellik ve kimlik açısından kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, meydanda bulunan beş farklı tipteki oturma birimi, tasarım, ergonomi, güvenlik ve konum/kullanım ilişkisi olmak üzere dört ana kriter ve 25 alt kriter çerçevesinde incelenmiştir. Çalışma dört aşamalı bir yöntemle gerçekleştirilmiştir: (1) Literatür taraması yapılarak değerlendirme kriterleri belirlenmiş, (2) belirlenen kriterler doğrultusunda oturma birimleri 0-5 arasında derecelendirilmiş, (3) alan çalışmaları ile oturma birimlerinin mevcut durumu analiz edilerek uygunluk sınıfları oluşturulmuş ve (4) elde edilen bulgular doğrultusunda iyileştirme önerileri geliştirilmiştir. Değerlendirme sonuçlarına göre, Bank-3 (%55.0), Bank-1 (%54.2), Bank-2 (%52.5) ve Bank-4 (%50.0) \"orta uygunluk\" sınıfında değerlendirilirken, Bank-5 (%38.3) \"az uygun\" olarak belirlenmiştir. Analizler, mevcut oturma birimlerinin kolçak eksikliği, sırt desteği yetersizliği, tarihi dokuya uyumsuzluk, özgün tasarım eksikliği, gölgelendirme yetersizliği ve sürdürülebilir malzeme kullanımının sınırlı olması gibi eksiklikler içerdiğini göstermektedir. Bu eksikliklerin giderilmesi için ergonomik standartlara uygun, estetik ve fonksiyonel tasarıma sahip, güvenli sabitleme sistemleri ile güçlendirilmiş ve çevresel sürdürülebilirliği destekleyen yeni kent mobilyalarının tasarlanması önerilmektedir.
Keywords: Türkiye; Ergonomi; Elazığ; Kent kimliği; Kent mobilyası; Tarihi mekanlar