DENEYSEL SEPSİS MODELİ OLUŞTURULAN RATLARDA PROPOFOL, MİDAZOLAM VE DEKSMEDETOMİDİNİN İMMÜN YANIT ÜZERİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI - KORKMAZYÜREK, MERVE (Fırat Üniveristesi, 2025)
Sepsis ve septik şok, her yıl dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen ciddi organ işlev bozukluğuyla seyreden bir sağlık sorunudur. YBÜ'lerde önemli bir mortalite ve morbidite sebebi olmaya devam etmektedir. YBÜ'de sepsis ve septik şok tanılı hastalarda oluşan ciddi organ hasarı, ağrı ve deliryumun sebep olduğu yüksek stres için sedasyon uygulaması tedavinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Çalışmamızda YBÜ' de sedatif amaçlı kullanılan propofol, midazolam ve deksmedetomidinin immün yanıt üzerine etkisini araştırmayı amaçladık. Çalışma ağırlıkları 225–300 gr arasında değişmekte olan sağlıklı erişkin 30 erkek Sprague Dawley cinsi rat üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ratlar 6'şarlı rastgele 5 gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu hariç diğer gruplarda sepsis oluşturmak amacıyla çekal ligasyon-ponksiyon (ÇLP) işlemi uygulanmıştır. Grup SP (Propofol Grubu)'ye postoperatif 8. saatte 1 mg/kg propofol; Grup SM (Midazolam Grubu)'ye postoperatif 8. saatte 0.01 mg/kg midazolam ve Grup SD (Deksmedetomidin Grubu)'ye postoperatif 8. saatte ratlara 0.01 mg/kg deksmedetomidin intraperitoneal olarak verildi. Postoperatif 24 saatte ise biyokimyasal analiz için kan örnekleri alındı. Ardından denekler dekapite edilip karaciğer ve böbrek doku örnekleri alındı. Sepsisle ilişkili olarak kan örneklerinde CRP, PCT, IL-1B, IL-6, TNF-alfa, presepsin, CPP, sCD14 düzeyleri; karaciğer ve böbrek doku örneklerinde ise yine sepsis ilişkili oksidan- antioksidan durumu değerlendirmek amacıyla MDA, GSH düzeyleri ve MPO, GSH-Px, SOD aktiviteleri incelendi. Serum CRP, PCT, IL-1B, IL-6, presepsin ve sCD14 düzeyleri açısıdan gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmazken, Grup S'de CPP düzeyi, grup SD'den ve grup K'dan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Yine Grup S'de TNF-alfa düzeyi, grup K (p:0.002), grup SP (p:0.022) ve grup SD'den (p:0.001) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunurken, grup SM'nin TNF-alfa düzeyi ise grup K ve grup SD'den istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Gruplara ait karaciğer doku örneklerinde MDA, GSH düzeyleri ve MPO, GSH-Px, SOD aktiviteleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmedi. Gruplara ait böbrek doku örneklerinde ise ölçülen SOD ve MPO aktiviteleri ve GSH düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamazken, Grup S'de böbrek protein MDA düzeyi, Grup K ve Grup SD'den istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti. GPx aktiviteleri açısındansa SD grubunun böbrek protein GPx aktivitesi, Grup S, Grup SP, Grup SM ve Grup K'den istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Çalışmamızdaki bulgulara göre sepsiste literatürle uyumlu olarak beklenildiği üzere sepsis grubunda serum belirteçleri ve oksidatif stres belirteçleri yüksek tespit edilirken, antioksidan dengenin baskılandığı görüldü. Sedatif ilaçlarımızın ise sepsis üzerinde olumlu etkileri olduğu ve inflamatuvar ve oksidaitf stres yanıtını azalttığı tespit edildi. Yine elde ettiğimiz bulgular neticesinde, deksmedetomidinin propofol ve midazolama göre sepsis üzerinde daha olumlu etkileri olduğunu ve YBÜ'de sepsis hastalarında güvenle kullanılabileceğini düşünmekteyiz.

Sepsis and septic shock are serious health conditions characterized by severe organ dysfunction, affecting millions of people worldwide each year. They continue to be a significant cause of mortality and morbidity in intensive care units (ICUs). Sedation is an essential part of the treatment in ICU patients diagnosed with sepsis and septic shock, as it helps manage the severe organ damage, pain, and high stress caused by delirium. In our study, we aimed to investigate the effects of propofol, midazolam, and dexmedetomidine, which are used for sedation in ICUs, on immune response. The study was conducted on 30 healthy adult male Sprague Dawley rats, weighing between 225 and 300 grams. The rats were randomly divided into five groups, with six rats in each group. Except for the control group, sepsis was induced in all other groups using the cecal ligation and puncture (CLP) procedure. In the SP (Propofol Group), rats were administered 1 mg/kg propofol intraperitoneally at the 8th postoperative hour. In the SM (Midazolam Group), rats received 0.01 mg/kg midazolam intraperitoneally at the 8th postoperative hour. In the SD (Dexmedetomidine Group), rats were given 0.01 mg/kg dexmedetomidine intraperitoneally at the 8th postoperative hour. At the 24th postoperative hour, blood samples were collected for biochemical analysis. The rats were then decapitated, and liver and kidney tissue samples were obtained. Sepsis-related biomarkers, including CRP, PCT, IL-1B, IL-6, TNF-alpha, presepsin, CPP, and sCD14 levels, were measured in blood samples. In liver and kidney tissue samples, oxidative and antioxidative status related to sepsis was evaluated by measuring MDA and GSH levels, as well as MPO, GSH-Px, and SOD activities. There were no statistically significant differences between the groups in terms of serum CRP, PCT, IL-1B, IL-6, presepsin, and sCD14 levels. However, CPP levels in the sepsis group (S) were significantly higher than in the SD and control (K) groups. Additionally, TNF-alpha levels in the sepsis group (S) were significantly higher than in the control group (K) (p=0.002), the propofol group (SP) (p=0.022), and the dexmedetomidine group (SD) (p=0.001). Moreover, TNF-alpha levels in the midazolam group (SM) were significantly higher than in the control (K) and dexmedetomidine (SD) groups. No statistically significant differences were observed in MDA and GSH levels or MPO, GSH-Px, and SOD activities in liver tissue samples among the groups. In kidney tissue samples, no statistically significant differences were found in SOD and MPO activities or GSH levels among the groups. However, kidney protein MDA levels in the sepsis group (S) were significantly higher than in the control (K) and dexmedetomidine (SD) groups. Regarding GPx activities, the kidney protein GPx levels in the dexmedetomidine group (SD) were significantly higher than in the sepsis (S), propofol (SP), midazolam (SM), and control (K) groups. In line with the literature, our findings showed that in the sepsis group, serum biomarkers and oxidative stress markers were elevated, while antioxidant balance was suppressed, as expected. Our results demonstrated that the sedative agents used had beneficial effects on sepsis by reducing the inflammatory and oxidative stress response. Additionally, based on our findings, dexmedetomidine exhibited more favorable effects on sepsis compared to propofol and midazolam, suggesting that it can be safely used in ICU patients with sepsis.
Investiation of the immune response effect of propofol, midazolam and dexmedetomidine in rats creating an experimental sepsis model
Keywords: Anestezi ve Reanimasyon