KISA BOYLULUĞU ETKİLEYEN GENETİK FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ - KALKAN, SEMRA (Fırat Üniveristesi, 2005)
Kısa boy, genetik ve çevre faktörlerinin kontrolü altında olup genel populasyonun %2-3'ünü etkilemektedir. Short Stature Homeobox Gene (SHOX) , X ve Y kromozomlarınınkısa kollarının psödootozomal bölgelerinde yer almakta ve X inaktivasyonuna maruzkalmamaktadır. Gendeki delesyonlar veya mutasyonların, insanlarda görülen TurnerSendromu (TS), İdiopatik Boy Kısalığı (İKB) ve Leri-Weill Diskondrosteozu (LWD)'naneden olduğu gösterilmiştir. Çalışmada İKB'li bireylerde, SHOX geninin tam delesyonlarınınFISH yöntemi ve ekzon 2'de yer alan LWD hastalarında tespit edilmiş Y35X ve İKB'de tespitedilmiş A-337G mutasyonlarının ise moleküler genetik yöntemle taranması amaçlanmıştır.Bu çalışmada, İdiopatik Kısa Boy (İKB)'a sahip olduğu belirlenen 61 birey incelendi.Standart sitogenetik tekniklerle vakaların normal karyotipe sahip oldukları gösterildi. Vakagrubundan en kısa boya sahip olan 8 birey seçilerek FISH tekniği ile SHOX genleri kontroledildi. Vakaların tümü için ekzon 2, PCR metoduyla çoğaltıldı ve Y35X ile A-337Gmutasyonlarını tespit etmek için Rsa I ve Alu I enzimleri kullanıldı.İdiopatik kısa boylu 61 bireyde, konvansiyonel sitogenetik, moleküler sitogenetik vemoleküler genetik incelemeler sonucunda herhangi bir anormalliğe rastlanmadı.İdiopatik kısa boylu bireylerde, konvansiyonel sitogenetik ve moleküler sitogenetiktekniklerin yanısıra moleküler genetik tekniklerin de kapsamlı bir biçimde çalışılması oldukçaönemlidir. Çalışma, SHOX geninde yapılacak mutasyon taramalarında özellikle SSCP veyaDNA dizileme gibi gendeki tüm mutasyonları ortaya koyacak yöntemlerin kullanılmasınındaha uygun olacağını göstermektedir. Kısa boy ile birliktelik gösteren veya birliktelikgösterdiği düşünülen hastalıklara karşın alınacak tedbirlerde ve kısa boylu bireylerin yaşamkalitesinin artırılmasında, SHOX geni ve büyüme ile ilgili diğer genlerin araştırılması yolgösterici olacaktır.Anahtar kelimeler: İdiopatik kısa boy, SHOX, interfaz-FISH, Y35X, A-337G

Short stature is under genetic and environmental factors and affects 2-3 % of generalpopulation. SHOX gene is localised in the pseudoautosomal regions of the short arms of Xand Y chromosomes and escapes X inactivation. It has shown that the deletions or mutationsof the gene causes Turner Syndrome (TS), Idiopathic Short Stature (ISS) and Leri-WeillDyschondrosteosis (LWD) seen in human. In this study, it is aimed to scan the completedeletions of SHOX gene in individuals with ISS by FISH method, Y35X mutations detectedin LWD patiens localised in exon 2 and A-337G mutations detected in ISS patients withmolecular methods.In this study, 61 individuals with ISS were detected. It has shown with standardcytogenetics techniques that cases have normal karyotypes. 8 individuals with the shorteststature were chosen from case group and their SHOX genes were controlled by FISHtechnique. For all cases, exon 2 was amplified by PCR and to determine Y35X and A-337Gmutations, Rsa I and Alu I enzymes were used.In 61 individuals with ISS, conventional cytogenetics, molecular cytogenetics andmolecular genetics studies didn?t show any abnormalities.It is important to study molecular genetics techniques with conventional cytogeneticsand molecular cytogenetics techniques in individuals with ISS in an extensive way. This studyshows that to scan the mutations within the SHOX gene, it is more appropriate to use thetechniques especially like SSCP or DNA sequancing which determine all mutations in thisgene.For taking preventive measures against diseases associated with or think to beassociated with short stature and increasing the quality of life of the individuals with shortstature, to research SHOX gene and other genes related to growth will be guide.Key words: Idiopathic short stature, SHOX, interphase-FISH, Y35X, A-337G
Keywords: Tıbbi Biyoloji